انتخابات تناسبی و حذف بی‌صدا از رقابت

وزیر کشور در روز چهارشنبه، بیست‌وسوم مهرماه، در تشریح شیوه جدید برگزاری انتخابات شورای شهر تهران اعلام کرد که در مدل تناسبی، تنها احزابی مجاز به ارائه فهرست انتخاباتی هستند که به‌صورت قانونی ثبت شده و دارای مجوز رسمی باشند.
این در حالی‌ست که فرآیند تأسیس حزب در ایران، طبق قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی، مسیری طولانی و پیچیده دارد؛ مسیری که حداقل ۱۶ ماه زمان می‌برد: ۵ ماه برای دریافت مجوز اولیه، ۶ ماه برای برگزاری کنگره و تأسیس دفتر، و ۵ ماه دیگر برای اخذ مجوز نهایی. به‌عبارت دیگر، اگر فردی در همان روز اعلام این خبر اقدام به تأسیس حزب می‌کرد، در خوش‌بینانه‌ترین حالت، ۹ ماه پس از برگزاری انتخابات شوراها موفق به دریافت مجوز می‌شد.
با توجه به این واقعیت، انتظار می‌رفت وزارت کشور دست‌کم دو سال پیش از انتخابات، تصمیم خود مبنی بر تناسبی شدن انتخابات را اعلام می‌کرد تا فرصت کافی برای شکل‌گیری احزاب جدید فراهم شود. اما این تصمیم دیرهنگام عملاً عرصه رقابت را به احزاب موجود محدود کرده و امکان مشارکت گروه‌های نوپا را از بین برده است.
از سوی دیگر، تجربه نشان داده که نگاه عمومی به احزاب چندان مثبت نیست؛ نارضایتی‌ای که ریشه در عملکرد گذشته و فاصله‌گرفتن احزاب از مطالبات واقعی مردم دارد. در چنین شرایطی، اجرای مدل تناسبی بدون فراهم‌سازی زیرساخت‌های لازم، نه‌تنها به تقویت مشارکت سیاسی نمی‌انجامد، بلکه احتمال کاهش چشم‌گیر حضور مردم در انتخابات شورای شهر تهران را نیز افزایش می‌دهد.