توسط : روایت واشگتن پست از جداسازی مسیر متحدان سنتی از آمریکا
تحولات اخیر و امضای توافق تجاری میان اتحادیه اروپا و هند، فراتر از یک قرارداد اقتصادی ساده، نشاندهنده یک تغییر پارادایم ژئوپلیتیک در ساختار قدرت جهانی است. در ادامه، ابعاد مختلف این حرکت برای عبور از نظم قدیمی آمریکایی را بررسی میکنیم:
فروپاشی مفهوم «چتر حمایتی آمریکا»
در نظم قدیم، اروپا و هند (هر کدام به نحوی) امنیت و ثبات تجاری خود را با محوریت واشنگتن تنظیم میکردند. اما اکنون، بیثباتی در سیاستهای کاخ سفید و استفاده ابزاری از تعرفهها، این باور را تقویت کرده که ایالات متحده دیگر یک «شریک قابل پیشبینی» نیست. توافق اخیر نشان داد که قدرتهای بزرگ به جای انتظار برای بازگشت ثبات به واشنگتن، به سمت «ریسکزدایی» (De-risking) حرکت کردهاند؛ یعنی کاهش وابستگی ساختاری به اقتصاد و سیاست آمریکا.
ظهور ائتلاف «قدرتهای متوسط»
این توافق تجاری تجسم عینی سخنرانی مارک کارنی در داووس است؛ پیامی صریح مبنی بر اینکه متحدان آمریکا دیگر نباید تظاهر کنند که نظم مبتنی بر قواعد قدیمی پابرجاست. هند و اروپا با ایجاد یک بازار ۲ میلیارد نفری، در حال ساختن یک قطب قدرت جایگزین هستند تا در برابر فشارهای دوجانبه آمریکا و چین، فضای تنفس و بازیگری مستقل داشته باشند. این یعنی گذار از جهان تکقطبی یا دوقطبی به سمت یک نظام چندقطبی منعطف.
واقعگرایی بر فراز ارزشها (استقلال استراتژیک)
یکی از نشانههای جدی عبور از نظم قدیم، تغییر اولویتهای اتحادیه اروپا است. در حالی که پیش از این، بروکسل بر مسائل حقوق بشری در هند یا روابط دهلی با روسیه حساسیت شدیدی داشت، اکنون برای حفظ بقای اقتصادی خود در برابر ترامپ، این اختلافات را به حاشیه رانده است. هند نیز با حفظ «استقلال استراتژیک»، همزمان با غرب توافق میکند و هم پیوندهای انرژی خود با روسیه را حفظ میکند؛ این یعنی پایان دوران «یا با ما یا بر ما» که از ویژگیهای نظم قدیم آمریکایی بود.
این حرکتِ دهلی و بروکسل، در واقع پیامی به جهان است که دوران «استثناگرایی آمریکایی» به پایان رسیده و بازیگران جهانی در حال ترسیم نقشههایی هستند که در آن واشنگتن دیگر نقطه پرگار نیست.
