توسط : برگرفته از مجله سها:
تقریباً همه ما در حافظهمان دستکم یک معلم داریم که با رفتار درست، تشویق بهموقع یا دلسوزی صادقانه، اثری ماندگار بر زندگیمان گذاشته است؛ همانگونه که گاه یک رفتار نادرست میتواند زخمی عمیق و فراموشنشدنی برجای بگذارد. واقعیت آن است که منش و روش معلمان در تعامل با دانشآموزان، از مؤلفههای اساسی پیشرفت هر جامعه به شمار میرود. هرچند اصلاح ساختار بزرگ آموزشوپرورش نیازمند سالها زمان است، اما حتی یک معلم یا مدیر دلسوز میتواند در دل همین ساختار، نقشی اثرگذار ایفا کند. روایت زندگی و فعالیتهای سرکار خانم عفتالسادات نوربخش نمونهای روشن از این تأثیرگذاری است.
علاقههای انسان، مسیر زندگی او را شکل میدهند. جرقه علاقه خانم نوربخش به ریاضی و معلمی از دوران دبیرستان زده شد؛ زمانی که معلمان دلسوز و علاقهمند، ناخواسته شوق یادگیری را در دل شاگردان مینشاندند. او متولد ۱۳۵۵ در شهرستان قائن است؛ شهری که با وجود کمبود امکانات، بستر پرورش استعدادهای بزرگ شده است. علاقه به فعالیتهای علمی و آزمایشگاهی، در کنار اشتیاق به معلمی، از همان سالها جهت آینده او را مشخص کرد؛ آیندهای که در آن، معلمی را بهترین راه برای اثرگذاری بر رشد و پیشرفت دختران این سرزمین میدید.
همراهی همسرش، که او نیز معلمی متعهد است، نقش مهمی در این مسیر داشت. دغدغههای مشترک آموزشی سبب شد هر دو، با درک متقابل، وقت و انرژی بیشتری برای دانشآموزان صرف کنند. در این مسیر، استادان دلسوز نیز نقش پررنگی داشتند؛ استادانی که با رفتار پدرانه و درک شرایط زندگی، به او آموختند که آموزش، تنها انتقال دانش نیست، بلکه تربیت انسان است. این تجربهها بعدها در شیوه برخورد او با دانشآموزان نمود پیدا کرد.
برخلاف تصور رایج که نقش دانشگاه را محور پیشرفت کشور میداند، تجربه نشان میدهد اگر در دوره دبیرستان بسترسازی مناسبی صورت نگیرد، بسیاری از استعدادها هرگز کشف نمیشوند. خانم نوربخش و همسرش باور دارند که آموزشوپرورش، رکن اصلی توسعه است. به همین دلیل، همواره تلاش کردهاند هر اقدامی که به رشد علمی، خودباوری و نشاط دانشآموزان منجر میشود، با جانودل انجام دهند؛ از همراهی در اردوها و همایشهای علمی گرفته تا جلب اعتماد خانوادهها و پذیرش مسئولیتهای دشوار این مسیر.
نخستین تجربههای جدی علمی در دبیرستان فرزانگان قائن شکل گرفت. با وجود امکانات محدود، دانشآموزان این مدرسه موفق شدند در عرصههای پژوهشی و المپیادهای علمی بدرخشند. حضور در رقابتهای کشوری، در کنار دانشآموزانی از شهرهای بزرگ، اعتمادبهنفس آنان را افزایش داد و انگیزهای شد برای حرکتهای بزرگتر. این موفقیتها، نهتنها برای دانشآموزان، بلکه برای کل شهرستان افتخارآفرین بود.
قائن امروز بهعنوان یکی از قطبهای موفق المپیاد نانو شناخته میشود؛ آن هم در شرایطی که کمبود امکانات آزمایشگاهی و نیروی انسانی متخصص، کار را دشوارتر کرده است. با این حال، استفاده حداکثری از فرصتها، برگزاری کارگاههای آموزشی و ایجاد روحیه امید، سبب شده هر سال شمار بیشتری از دانشآموزان به این مسیر جذب شوند. در این میان، باور به توانایی دانشآموزان و نترسیدن از کلیشههایی مانند «المپیاد فقط برای شهرهای بزرگ است»، نقشی تعیینکننده داشته است.
یکی از درخشانترین نمونهها، موفقیت مبینا مهاجر است؛ نخستین دختر شهرستان قائن که مدال طلای المپیاد نانو را کسب کرد. این موفقیت، الگویی الهامبخش برای دیگر دختران شد و نشان داد دیدن الگوهایی از جنس خودشان، چه تأثیر عمیقی بر انگیزه و خودباوری دانشآموزان دارد. امروز او دانشجوی دکترای پیوسته بیوتکنولوژی دانشگاه تهران است و افتخاراتش، ثمره اعتماد، همراهی و پشتکار است.
موفقیت در المپیادها، تنها به کسب مدال محدود نمیشود؛ این مسیر، بستر مناسبی برای موفقیت در کنکور نیز فراهم میکند. تجربه نشان داده دانشآموزان المپیادی با اعتمادبهنفس بالاتر و انگیزه بیشتر، در کنکور نیز عملکرد درخشانی دارند. این خودباوری، نتیجه همان همراهی صادقانه و باور به توانمندیهای فراتر از نمره است.
در نگاه خانم نوربخش، محبت واقعی کلید تربیت است. دانشآموزان بهخوبی تفاوت دلسوزی صادقانه و رفتار نمایشی را تشخیص میدهند. گاه یک جمله ساده اما صمیمی، میتواند مسیر زندگی یک نوجوان را تغییر دهد. او باور دارد باید دانشآموزان را همانگونه که هستند پذیرفت، نقصهای کوچکشان را بزرگ نکرد و همواره همراهشان بود، نه در برابرشان.
