توسط : واکاوی حیرت ترامپ از استقامت ایرانی
مبنای محاسبه خدامحوری در مقابل کدخدا محوری
اعترافات اخیر «استیو ویتکاف»، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه، در گفتگو با شبکه فاکسنیوز، پرده از یک «سرگشتگی راهبردی» در واشنگتن برداشت. ویتکاف در این مصاحبه با لحنی که آمیزهای از حیرت و استیصال بود، به دو نکته کلیدی اشاره کرد؛ نخست اینکه ترامپ از عدم تسلیم ایران علیرغم فشارهای حداکثری و تهدید های نظامی حتی با ارسال ناوهای هواپیمابر «شگفتزده» شده و دوم اینکه تسلیم و به زانو در آوردن ایران را فرآیندی «بسیار دشوار» توصیف کرد.
اما سوال اینجاست؛چرا دستگاه محاسباتی غرب، همواره در برابر رفتار سیاسی جمهوری اسلامی ایران دچار خطا میشود؟ چرا مدلهای رفتاری «فشار-تسلیم» که روی بسیاری از دولتها جواب میدهد، در قبال تهران به بنبست میخورد؟ پاسخ را نباید در معادلات صرفاً اقتصادی جست؛ بلکه باید در لایههای عمیق هویتی، ایمانی و تاریخی ایران یافت.
ابطال منطق «ترس» در دستگاه توحیدی
راز حیرت ویتکاف و ترامپ در یک «نقطه کور» نهفته است؛ آنها قدرت را صرفاً در «ماده» و «تکنولوژی» میبینند. اما در نگاه ملی و مذهبی ایران، قدرتی فراتر تعریف شده است. شهید حاج قاسم سلیمانی، مصداق عینی این تفکر، جملهای راهبردی داشت که ریشه در نصوص دینی ما دارد: «کسی که از خدا بترسد، خدا همهچیز را از او میترساند و کسی که از خدا نترسد، خدا او را از همهچیز میترساند.»
این دقیقاً همان منطق قرآنی است که میفرماید: «أَتَخْشَوْنَهُمْ فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ» (آیا از آنها میترسید؟ در حالی که خداوند سزاوارتر است که از او بترسید، اگر مؤمن هستید – توبه، ۱۳). وقتی ترس از غیرِخدا در قلب یک ملت فرو بریزد، تحریم و تهدید نظامی به جای «ابزار فشار»، به «فرصت ایستادگی» تبدیل میشود. ایران به این دلیل نمیترسد که مبنای محاسباتش «خدامحور» است، نه «کدخدامحور».
هویت تاریخی و پیوند با فرهنگ عاشورا
ایران تنها یک جغرافیای سیاسی نیست؛ یک «تاریخِ تمدنساز» است که با فرهنگ سرخ عاشورا گره خورده است. استیو ویتکاف در مصاحبه خود میگوید کارِ کشاندن ایران به میز تسلیم «سخت» است؛ او درست میگوید، زیرا او با دولتی روبهرو نیست که با یک امضا جابهجا شود، او با ملتی روبروست که هزار سال است درسِ «هیهات منا الذله» را در متن زندگی خود جاری کرده است.
در فرهنگ عاشورایی، «مرگِ سرخ» به مراتب گواراتر از «زندگی زیر یوغِ ستم» است. این همان مولفه قدرتی است که در هیچ رایانهای در پنتاگون یا کاخ سفید مدلسازی نمیشود. برای ترامپ که همهچیز را با منطق «معامله» و «سود و زیان» میبیند، فهمِ ملتی که برای حفظ استقلال و عزت خود، سختی را به جان میخرد اما دستِ تمنا به سوی دشمن دراز نمیکند، عملاً غیرممکن است.
هدف آمریکا: مذاکره برای بلعیدن، نه حل مسئله
نکته دومی که ویتکاف به آن اشاره کرد، تلاش برای «کشاندن ایران» به جایی است که مطلوب آنهاست. رهبر معظم انقلاب بارها با هوشمندی به این واقعیت اشاره کردهاند که هدف آمریکا از مذاکره، حل اختلافات نیست، بلکه «خالی کردن دست ایران از مولفههای قدرت» و در نهایت تسلیم کامل است. ایشان در یکی از بیانات خود فرمودند: «هدف آنها این است که ایران را از هویت خود تهی کنند و آن را به یک کشور دنبالهرو تبدیل کنند.»
آمریکا به دنبال «بلعیدن» ایران است؛ آنها کشوری را میخواهند که در نقشه جهانی، تنها یک مهره بیاراده باشد. اما ایران بر اساس منطق قرآنی «وَلَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» (نساء، ۱۴۱)، هرگز اجازه نخواهد داد که بیگانگان بر مقدراتش مسلط شوند. این قاعده «نفی سبیل»، زیربنای سیاست خارجی ایران است که راه را بر هرگونه تسلیمطلبی میبندد.
چرا ایران تسلیم نمیشود؟
پاسخ به شگفتی ویتکاف در سه ضلع خلاصه میشود:
ضلع ایمانی: ایمان به اینکه قدرت مطلق از آنِ خداست و قدرتهای پوشالی «کَالْعَنْکَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَیْتًا» (عنکبوت، ۴۱) سست هستند.
ضلع تاریخی: حافظه جمعی ایرانیان از کودتای ۲۸ مرداد و خیانتهای مکرر آمریکا، هرگونه اعتماد به لبخند دشمن را ناممکن کرده است.
ضلع رهبری: حضور رهبری بصیر که با نگاهی توحیدی، بنبستهای ظاهری را میشکند و به ملت اعتماد به نفس ملی تزریق میکند.
نتیجهگیری: عبور از توهم تسلیم ایران
اعتراف ویتکاف به «سخت بودن کار» با ایران، پیروزی منطق مقاومت بر منطق زورگویی است. ترامپ باید بداند که ایرانِ ۱۴۰۴، با نگاه به افقهای بلندِ تمدنی و با اتکا به نیروی درونی خود، از «ترس» عبور کرده است.
ما در میانهی یک نبرد ارادهها هستیم. همانگونه که قرآن کریم نوید میدهد: «إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَائِکَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا» (فصلت، ۳۰). رازی که ویتکاف از فهم آن عاجز است، همین «استقامت» برخاسته از ایمان است. ایران نه از فشار میترسد و نه در برابر تهدید زانو میزند؛ چرا که آموخته است در پیشگاه خدا بزرگ باشد تا همه قدرتهای مادی در چشمش کوچک به نظر برسند.
