توسط : مستند «ساختمان شیشهای»؛ روایتی از حمله دشمن تا آرامش کارکنان
دومین نشست خبری شانزدهمین دوره جشنواره مردمی فیلم عمار، همزمان با اکران مستند خبری «ساختمان شیشهای» در سالن ۳ سینما بهمن تهران برگزار شد. این نشست با حضور حسین پالیزدار، کارگردان مستند، و سید محمدمهدی پوریزدانپرست، کارشناس حوزه تاریخ، همراه با پرسش و پاسخ عمومی با مخاطبان شکل گرفت و به بررسی نقش رسانه، تاریخنگاری معاصر و اهمیت ثبت وقایع حساس در بزنگاههای تاریخی پرداخت.
مستند «ساختمان شیشهای» که در بخش آثار خبری جشنواره عمار به نمایش درآمد، به یکی از مقاطع حساس تاریخ معاصر جمهوری اسلامی ایران میپردازد؛ مقطعی که در آن، رسانه و بهویژه ساختمان صداوسیما، در مرکز توجه و هدفگیری دشمن قرار گرفت. کارشناسان حاضر در نشست تأکید داشتند که بازخوانی چنین رخدادهایی، بدون استفاده از ابزار هنر و رسانه، در معرض فراموشی قرار میگیرد.
جلوگیری از غبار فراموشی با روایت هنری تاریخ
سید محمدمهدی پوریزدانپرست، کارشناس حوزه تاریخ، در ابتدای نشست با اشاره به اهمیت پرداختن به وقایع تاریخی در قالب مستند گفت:
«این مستند برای جلوگیری از غبار فراموشی بر روی مسائل مهم تاریخی بسیار مهم بود. تکرار نکردن این اتفاقات با استفاده از هنر و رسانه، به فراموشی تاریخی میانجامد.»
او با تأکید بر نقش رسانه در بازنمایی این مقاطع افزود:
«تنها رسانه جدی در ایران زمان جنگ دوازدهروزه، صداوسیما بود که توسط دشمن مورد هدف قرار گرفت؛ اما اهمیت صداوسیما به عنوان مهمترین رسانه برای مردم در قالبی هنری خیلی پرداخته نشده است.»
به گفته پوریزدانپرست، فاصله گرفتن از روایت هنری در مواجهه با چنین رخدادهایی، باعث میشود اهمیت تاریخی آنها در حافظه جمعی کمرنگ شود و نسلهای بعدی درک دقیقی از ابعاد این وقایع نداشته باشند.
تابآوری؛ مؤلفهای تاریخی در روایت مستند
در ادامه نشست، حسین پالیزدار، کارگردان مستند «ساختمان شیشهای»، با اشاره به رویکرد محتوایی اثر خود، به مفهوم تابآوری در تاریخ شیعه پرداخت و گفت:
«تابآوری و پذیرش مصیبت بالا از صدر تاریخ، در شیعه وجود دارد»
او با اشاره به شخصیتهای حاضر در مستند افزود:
«هومن خلیلی یک انسان تابآور بود و بهتر است در کنار خانم امامی، هومن خلیلی و بسیاری از افراد دیگری که در ساختمان صداوسیما بودند اما دیده نشدند مطرح شوند.»
پالیزدار تأکید کرد که تمرکز صرف بر چهرههای شناختهشده، بخشی از واقعیت را پنهان میکند و روایت مستند باید بتواند صدا و تصویر افرادی را نیز بازتاب دهد که در متن حوادث حضور داشتند اما کمتر دیده شدند.
تغییر در شیوه ثبت تاریخ و نقش جشنواره عمار
کارگردان «ساختمان شیشهای» در بخش دیگری از سخنان خود به تحول در تاریخنگاری معاصر اشاره کرد و گفت:
«در قدیم تاریخ را فاتحان مینوشتند. صد سال آینده، آنگونه که ما به دوهزار سال قبل خودمان نگاه میکنیم، نگاه نمیکنند. الان دیگر ثبت تاریخ یکسویه نیست و با ابزارهای رسانهای جدید صورت میگیرد.»
او با اشاره به جایگاه جشنواره مردمی فیلم عمار افزود:
«کسانی که در جشنواره مردمی فیلم عمار در هر سطحی کار تولید میکنند بسیار ارزشمند است، زیرا صحنههایی از تاریخ جمهوری اسلامی ایران را به تصویر میکشند.»
به گفته پالیزدار، تولید آثار مستند در چنین بسترهایی، امکان ثبت روایتهای متکثر از تاریخ معاصر را فراهم میکند و مانع از محدود شدن تاریخنگاری به یک زاویه دید خاص میشود.
نشستی با تمرکز بر تاریخ، رسانه و حافظه جمعی
نشست خبری مستند «ساختمان شیشهای» در دومین روز از شانزدهمین جشنواره مردمی فیلم عمار، با طرح پرسشهایی از سوی مخاطبان ادامه یافت و نشان داد که مسئله ثبت وقایع تاریخی، نقش رسانه در بزنگاههای حساس و چگونگی روایت این رخدادها، همچنان از دغدغههای جدی جامعه فرهنگی و رسانهای کشور است. این نشست، همانند دیگر برنامههای جشنواره عمار، تلاش کرد پیوندی میان مستندسازی، تاریخ و مطالبهگری فرهنگی برقرار کند.
