تحولات اخیر در فضای سیاسی و امنیتی ایران و منطقه نشان میدهد که جنگ و تنشهای جاری صرفاً یک رویارویی نظامی نیست، بلکه بخشی از یک منازعه هویتی، اجتماعی و سیاسی گستردهتر محسوب میشود. در این چارچوب، پیامهای صادر شده از سوی رهبر جدید انقلاب اسلامی، آیتالله سیدمجتبی خامنهای، و همچنین تحلیلهای منتشرشده در رسانههای بینالمللی درباره پیامدهای جنگ برای «محور مقاومت»، تصویری از دو سطح متفاوت اما مرتبط از این منازعه را ارائه میدهند: سطح داخلی ایران و سطح منطقهای.
در پیام منتشرشده به مناسبت اربعین شهدای جنگ اخیر، سه مؤلفه اصلی که از سوی رهبری به عنوان عوامل مؤثر بر صحنه معرفی شدهاند عبارتاند از «خون پاک شهدا»، «حضور مجاهدانه مردم» و «جانفشانی رزمندگان اسلام». این تأکید نشان میدهد که در نگاه رسمی نظام، عنصر اصلی پیروزی یا مقاومت نه ابزارهای دیپلماتیک یا مذاکرات سیاسی، بلکه سرمایه اجتماعی و فداکاری مردمی است. در واقع این گفتمان تلاش میکند محوریت مردم و فرهنگ ایثار را در معادلات قدرت برجسته کند. از این منظر، تلاش برخی جریانها برای برجسته کردن نقش مذاکره یا دیپلماسی به عنوان عامل تعیینکننده پیروزی، با چارچوب تحلیلی مطرحشده در پیام رهبری همخوانی ندارد.
در همین راستا، مجموعه توصیهها و مطالبات مطرحشده از سوی رهبر انقلاب نیز نشاندهنده نوعی راهبرد اجتماعی برای عبور از شرایط بحرانی است. نخستین و مهمترین توصیه، «حضور مردم در صحنه» است. این مفهوم در ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی همواره نقشی کلیدی داشته و به معنای مشارکت فعال مردم در عرصههای سیاسی، اجتماعی و حتی اقتصادی تعبیر میشود. تأکید چندباره بر این موضوع نشان میدهد که از نگاه رهبری، پایداری ساختار سیاسی و قدرت چانهزنی کشور در عرصه بینالمللی به میزان مشارکت و همراهی مردم وابسته است.
دومین محور مهم در این پیامها، مسئله «وحدت ملی» است. در شرایطی که جنگ و فشارهای خارجی میتواند شکافهای داخلی را تشدید کند، تأکید بر کنار گذاشتن اختلافات و تمرکز بر اشتراکات، به عنوان یک ضرورت راهبردی مطرح شده است. وحدت اجتماعی در چنین شرایطی نه تنها عامل ثبات داخلی محسوب میشود، بلکه میتواند در معادلات امنیتی و دیپلماتیک نیز اثرگذار باشد.
محور سوم، تقویت همبستگی اجتماعی از طریق یاریرساندن مردم به یکدیگر است. در شرایطی که جنگ و فشارهای اقتصادی گریز ناپذیر است ، گسترش فرهنگ کمک و همیاری میتواند مشارکت و حمایت از یکدیگر به عنوان بخشی از مقاومت اجتماعی در برابر فشارهای خارجی باشد .
چهارمین توصیه، هشدار درباره «عملیات روانی و رسانهای دشمن» است. در بسیاری از جنگهای مدرن، میدان رسانه و افکار عمومی به اندازه میدان نظامی اهمیت دارد. از این رو، تأکید بر هوشیاری در برابر روایتها و پیامهای رسانهای که ممکن است به تضعیف انسجام اجتماعی منجر شوند، بخشی از راهبرد دفاعی در حوزه جنگ شناختی به شمار میآید
برای نظر دادن درباره این مطلب و دیگر مطالب ثبت نام کنید یا اگر حساب دارید وارد شوید