دیپلماسی متحجر

نگاهی بر مصاحبۀ‌ اخیر عباس عراقچی پیرامون جنگ و مذاکره

اعتیاد به دور باطل مذاکره؛ اولین عبارتی که بعد از هر مصاحبه عباس عراقچی در مورد دست‌فرمان دیپلماسی وی به ذهن متبادر می‌شود. انتشار گفت‌وگوی دوم وزیر امور خارجه با مجری پرحاشیه برنامه «ماجرای جنگ»، دارای نکات متعددی است که برخلاف هدف ظاهری این برنامه، ابهامات پیرامون تفکر حاکم بر دستگاه دیپلماسی را دوچندان می‌کند.
آقای عراقچی همچنان معتقد است ما برای اتمام حجت مذاکره کرده‌ایم. گویا ایشان همانند همکار سابق خود در عرصه دیپلماسی، دنبال کاپ اخلاق می‌گردد و واقعیات صحنه تأثیری در مسیرشان ندارد. شاید اگر این جمله پیش از جنگ ۱۲ روزه بیان می‌شد، کسی که حافظه‌اش از روابط ایران و آمریکا به پسا ۱۴۰۰ محدود باشد، تا حدی بتواند این جمله را از آقای وزیر بپذیرد. اما وقوع دو جنگ در میانه مذاکره باعث می‌گردد تا عراقچی در ذهن مخاطب با دو سؤال کلی اما مهم روبه‌رو شود.
این سریال اتمام حجت کی به خط پایان می‌رسد؟ میدان دیپلماسی یک عرصه واقعی است، اما گویا شما خود را در حال انجام یک بازی کامپیوتری پنداشته‌اید که بعد از هر بار GAME OVER شدن، می‌توانید از منو گزینه RESTART را فشار دهید و گمان می‌کنید این بار دیگر فرق می‌کند.
از هزینه این اتمام حجت‌ها چرا صحبت نمی‌کنید؟ برخلاف عموم، شما جنگ را حاصل مذاکره نمی‌دانید، اما دو دور غافلگیری در میانه مذاکرات و شهادت فرماندهان نظام در جنگ اخیر، حاصل مذاکره با بازی شماست.
آقای عراقچی، با دست‌فرمان شما پایانی برای جنگ وجود ندارد. قبلاً فرموده‌اید که دستگاه دیپلماسی در خدمت آقای قالیباف است. ایشان در اثنای جنگ از پایان چرخه جنگ-آتش‌بس-مذاکره صحبت می‌کردند و اکنون نعل‌به‌نعل شما در زمین دیپلماسی می‌تازند. شایسته است با رونوشتی، واقعیات موجود و صحبت‌های شما را مقابل ایشان بگذاریم و بپرسیم که اکنون در حال شکستن چرخه هستید یا تقویت آن؟
آقای عراقچی، شما گفته‌اید اگر آتش‌بس را ۱۰ روز زودتر پذیرفته بودیم، الان لاریجانی، خطیب، عسلویه و فولاد مبارکه را داشتیم. احتمالاً تسلط خوبی بر روی تقویم اتفاقات و ریاضی ندارید و نمی‌دانید برخی مواردی که برشمردید تا روز آتش‌بس بیش از ۲۵ روز اختلاف دارند؛ یعنی حتی قبل از اینکه جنگ به میانه خود برسد. اما اگر بپنداریم که شما آگاهانه این صحبت را انجام داده‌اید، باید گزاره‌های خطرناکی را بپذیریم. یکی از این گزاره‌ها، خروج نام برخی مسئولین در حال مذاکره با دشمن از فهرست ترور بود که در اوایل فروردین، همزمان با مصاحبه‌های ترامپ در خصوص گفت‌وگوها با ایران، منتشر شد.
شما فرموده‌اید برگزاری جلسات متعدد در روز ۹ اسفند بسیار مشکوک است و باید با بررسی‌های امنیتی، حفره‌ها پیدا شوند. بسیار عالی و ما نیز امیدواریم به سرعت این دست از مسائل خطرناک مورد رسیدگی قرار گیرند. اما خطرناک‌تر از حفره‌های این‌چنینی، خبرهایی است که در خصوص اعلام وضعیت سفید از سوی برخی افراد دستگاه دیپلماسی به نهادهای بالادستی منتشر شده و بستر اصلی برای برقراری حالت عادی را فراهم کرده تا چنین خسارتی به کشور وارد گردد. نظر شما در خصوص این موارد چیست؟
اگر قرار است همه این پرسش‌ها همچنان بی‌پاسخ بماند و تنها نسخه تکراری مذاکره روی میز قرار گیرد، افکار عمومی حق دارد بپرسد که تجربه‌های پرهزینه گذشته دقیقاً چه تغییری در محاسبات دستگاه دیپلماسی ایجاد کرده است.