مذاکره سه جنگ آورد

با خطای محاسباتی، عدم مقاومت و بازگشایی تنگه در تفاهمی خلاف نظر رهبری و ارمغان سومین جنگ حین مذاکره، این گزاره تثبیت شد

برخی اخبار ساخته‌شده برای پرت شدن حواس‌ها را که کنار بگذاریم، این روزها بزرگ‌ترین عبرت‌ها برای مسئولین و دیپلمات‌ها در جریان است؛ البته اگر خطای محاسباتی، و تزیین نتیجه آن، اجازه درس گرفتن را به آنان بدهد. عبرت‌هایی درست خلاف آنچه عراقچی ۵ روز قبل از امضای تفاهم در گفتگوی ویژه خبری گفت که: «در دو جنگ گذشته، مذاکره منجر به جنگ نشد، مقاومت منتهی به جنگ شد». حالا سومین جنگ تنها طی ۱۴ماه در کارنامه او و شرکا با مقاومت نکردن برای تثبیت تنگه و عوارض‌گیری از آن، ثبت شده اما تحجر و اصرار بر این مسیر، ادامه دارد. رکوردی که در کنار شاهکارهای دیگر مدیران دولت مورد حمایت محافل که رکورد تورم سالانه را در ۸۰ سال گذشته زده‌اند و تورم غذا را از آغاز کار ۵ونیم برابر کرده‌اند، توسعه کشور و معیشت مردم را نیز معطل کرده.
در روزهای منتهی به جنگ ۱۲روزه، عراقچی در سه دوری که برگزار شد، هر بار جلوی دوربین می‌آمد و اعلام می‌کرد: «فضای مذاکرات سازنده است»، «پیشرفت‌های خوبی حاصل شده»، «به یک تفاهم نزدیک شده‌ایم»، «امیدوارم در دور بعدی بتوانیم به جمع‌بندی برسیم»، «فکر می‌کنم نتیجه تفاهم برای منافع ملی خوب باشد و دستاوردهای میدانی را تثبیت کند»؛ اما دو روز مانده به آغاز دور چهارم، عراقچی با خبر حمله رژیم‌صهیونی به پایتخت از خواب فیزیکی پرید اما خدشه‌ای به خوابش درمورد مصالحه با آمریکا و ارمغان امنیت و رفاه با امضای یک کاغذ، وارد نشد.
با این که غربی‌ها از جمله رسانه آکسیوس صریحا اعتراف کرده بودند فرایند مذاکرات تنها ابزاری برای غافلگیری ایران بود؛ البته نظامی‌ها هشیار بودند و دچار غافلگیری راهبردی نشدند و در جنگ ۱۲روزه رژیم صهیونی به تعبیر رهبر شهید، «تقریبا له شد و از پا درآمد»؛ اما غافلگیریِ حاصل اطمینان‌بخشی دیپلمات‌ها، موجب شهادت فرماندهانی زبده و دانشمندانی ممتاز شد.
جنگ ۱۲روزه اما برای عبرت‌گیری کافی نبود؛ بلکه وزیر امور مذاکره با آمریکا، و بالاتر از او دولتی که برنامه مشخصی برای اداره کشور نداشت، بر این مسیر اصرار کرد؛ با اینکه دوماه پیش از آغاز اولین جنگ میانه مذاکره، رهبری شهید فرمود: «وزارت خارجه ده‌ها کار دیگر هم دارد که همه را با جدیت دنبال کند». و با اینکه عراقچی خود معمار برجامی بود که همین ترامپ اردیبهشت ۹۷ و یک‌طرفه از آن خارج شد، تعداد تحریم‌ها نه رفع بلکه دوبرابر شدند و چند ماه بعد ماشه، در اثر توافق ضعیف برجام فعال شد.
درکمال تعجب، همین گروه سیاسی وابسته به محافل قدرت و ثروت، که نتیجه تجویزشان شده بود جنگ و خسارات، در رسانه‌ها دست پیش گرفتند و «تغییر پارادایم» را مطرح کردند و برخی مسئولین از جمله رئیس‌جمهور پالس ضعف می‌فرستادند که نداریم و گشنه‌ایم و آب نیست! اینجاست که بی‌تعصب و کینه، می‌توان آن‌ها را متحجرین پررو نامید. زیرا اصرار بر بندزدن میز تکه‌تکه شده، دوباره در ۹اسفند، جنگ به بار آورد. بله، خیلی آشکار و با همان کلیدواژه‌های عراقچی پیش از جنگ ۱۲ روزه که دوباره تکرار شدند، مذاکره برای بار دوم جنگ آورد و تمام آن عبارات مثبت، «خطای محاسباتی» بود. درست دو روز بعد از دور سوم در ژنو؛ که عراقچی مدعی بود: «به شکل جدی وارد عناصر یک توافق شدیم».
عبارتی که خود ناقض ادعای عراقچی است که «مقاومت کردیم جنگ شد»؛ وقتی ادعا می‌کرد نزدیک توافقیم، یعنی تا حد زیادی مقاومت را کنار گذاشته و خواسته‌های آمریکا را برآورده کرده‌ایم؛ درست مثل برجام و قلب رآکتور اراک و حدود ده تن اورانیوم غنی‌شده. خطایی که این بار هزینه‌اش شد، آقایی که عصاره فضایل یک ایران و عالم مجاهد ممتاز در تاریخ اسلام و تشیع بود. شاهدی به روز برای ادعای این که مقاومت جنگ نیاورد و مذاکره عامل مستقیم آن بود، همین تفاهم ۲۸ خرداد است؛ وقتی به تفاهم رسیدیم و تنگه بدون عوارض بازگشایی شد، یعنی مقاومتی برای حفظ ابزار راهبردی کشور در کار نبود.
بعد از حدود ۴ هفته از تفاهمی که علی‌الاصول خلاف نظر رهبری هم بود، و ما به تعهد خود برای بازگشایی تنگه پایبند بودیم، آمریکا با نقض تمام تعهدات بار دیگر جنگ راه انداخت و ترامپ اعلام کرد تفاهم پایان یافته. حالا زیرساخت می‌زند و شهید می‌گیرد؛ البته بعد از برهه‌ای سکوت نسبی میدان، اکنون دشمن پاسخ‌های دردناکی هم می‌گیرد و تنگه چند روزیست بسته شد و رویترز می‌گوید بنزین در آمریکا برای اولین بار پس از اواخر مارس (چند روزی پیش از تفاهم) دوباره بالای گالنی ۴ دلار رفته و باز لحن آمریکایی‌ها در کنار اعتراف به چندین کشته، نرم‌تر شده و از مسیر قطر به‌دنبال مذاکره دوباره‌اند.
آیا دیپلمات‌ها عبرت می‌گیرند یا به تزیین خطاهای محاسباتی خود و توجیه‌تراشی ادامه می‌دهند؟ اگر «فضای سازنده مذاکرات» و تفاهم‌های این چنینی چندبار دیگر تکرار شوند، چیزی از ایران باقی می‌ماند؟ نقطه مختصات زمانی که این قبیله سیاسی دست از جمود فکری بر مذاکره و تفاهم با آمریکا بردارند کجاست؟ پیگیری دیپلماسی اقتصادی و ده‌ها کار دیگر وزارت‌خارجه، در کنار بسیاری از کارویژ‌ه‌های دیگر وزارت‌خانه‌ها معطل مانده که مرکز آمار اعلام می‌کند تورم مواد غذایی از ابتدای دولت ۵ونیم برابر شده و از ۲۴.۴٪ به ۱۳۳.۹٪ رسیده و نرخ تورم سالانه در مناطق شهری در سال ۱۴۰۴ به ۴۹.۶٪ رسید که از سال ۱۳۲۲ تاکنون بالاترین تورم در ایران است.