هسته‌ای شدن عربستان در ازای عادی سازی روابط با اسرائیل

دوباره آمریکا و قسمت جدیدی از سریال بدعهدی. بعدازظهر روز چهارشنبه، مقامات آمریکایی و سعودی در مقر وزارت انرژی در مرکز شهر واشنگتن برای رویدادی گرد هم آمدند که تحقق آن بیش از دو دهه به طول انجامیده بود: امضای یک توافق‌نامه همکاری‌های هسته‌ای میان ایالات متحده و عربستان سعودی.
پرچم آمریکا و عربستان روی صحنه و میزی که کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، پشت آن نشسته بود قرار داشت. یک صفحه نمایش بزرگ نیز تصویر همتای سعودی او را از ریاض پخش می‌کرد. پس از ماه‌ها تأخیر، سرانجام این توافق به امضا رسید. سی‌ان‌ان گزارش داده سعودی‌ها به بخش زیادی از خواسته‌های خود در این توافق دست یافته بودند.
به نوشته این رسانه، اما به همان سرعتی که خبر این توافق اعلام شد، به همان سرعت هم همه‌چیز از هم پاشید. صبح روز پنجشنبه، ترامپ در پستی در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که این توافق مشروط به یک شرط جدید است: عربستان سعودی باید به «پیمان ابراهیم» بپیوندد.
منظور از «پیمان ابراهیم» توافقاتی مربوط به دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ است که منجر به سازش چند کشور عربی با رژیم اسرائیل شد. ترامپ همچنین این موضوع را که توافق مذکور اجازه غنی‌سازی اورانیوم را به عربستان می‌دهد تکذیب کرد.
یک منبع آگاه به سی‌ان‌ان گفت رئیس‌جمهور آمریکا پیش از این هم از رونمایی این توافق خشمگین بود؛ زیرا «رایت» (وزیر انرژی) پیش از اعلام رسمی، ترامپ را در جریان قرار نداده بود. منابع آگاه به سی‌ان‌ان گفتند که موج انتقادهای کارشناسان و رسانه‌های محافظه‌کار، عصبانیت ترامپ را تشدید کرد.
از جمله این انتقادها تردیدهایی بود که در شبکه مورد علاقه ترامپ فاکس‌نیوز درباره توافق مطرح شد. در سرمقاله «وال‌استریت ژورنال» هم این سؤال مطرح شده بود که چرا این توافق بدون دستیابی به توافق سازش با رژیم صهیونیستی صورت گرفته است. هر دو رسانه با نیش و کنایه اشاره کردند حتی جو بایدن نیز به دنبال چنین توافقی بود.
دو منبع مطلع به سی‌ان‌ان گفتند این شرط جدید،، موجب شگفتی مذاکره‌کنندگان هسته‌ای خودِ دولت شد؛ زیرا شرطِ پیمان ابراهیم برای آن‌ها یک‌باره و غیرمنتظره بود. با وجود این کاخ سفید اصرار دارد که این مسئله دیرزمانی است از اهداف ترامپ بوده و نباید کسی را غافلگیر می‌کرد.
به گفته یک منبع با بالا گرفتن سردرگمی‌ها مقامات کاخ سفید انگشت اتهام را به سمت همکاران خود در وزارت انرژی نشانه رفتند و مدعی شدند که کاخ سفید از وزارت انرژی خواسته بود توافق را در روز چهارشنبه رسانه‌ای نکند.
خشم کاخ سفید زمانی بیشتر شد که نشست خبری روز پنجشنبه تحت‌الشعاع پرسش‌ها درباره این توافق قرار گرفت. کارولین لیویت (سخنگوی کاخ سفید) در پاسخ به این سؤال که چرا شرط جدید در اعلامیه روز چهارشنبه وجود نداشت، یادآور شد که ترامپ «تصمیم‌گیرنده و توافق‌کننده نهایی» است.
به نوشته سی‌ان‌ان پست صبح پنجشنبه ترامپ در «تروت سوشال» سعودی‌ها را نیز شوکه کرد؛ چرا که توافق هسته‌ای که شرط سازش با رژیم صهیونیستی در آن وجود نداشت یک پیروزی بزرگ برای آن‌ها محسوب می‌شد.
واکنش‌های اولیه کارشناسان به مفاد گزارش‌شده توافق عمدتاً منفی بود. کارشناسان منع عدم اشاعه هسته‌ای از بند مربوط به غنی‌سازی و همچنین عدم تعهد به الزامات نظارتیِ تشدیدشده «پروتکل الحاقی» ابراز نگرانی کردند.
در مقابل، موافقان توافق بر منافع تجاری و محاسبات استراتژیک آن تمرکز داشتند: سعودی‌ها خواهان یک برنامه هسته‌ای با شروط خودشان هستند و ایالات متحده باید با ریاض شریک شود تا بر ایمنی و مقررات عدم اشاعه عربستان نفوذ داشته باشد مبادا چین یا روسیه وارد میدان شوند.