مردم بنزین نمی‌خورند؛ اما شما سفره مردم را بلعیده‌اید

نامه‌ی جمعی از تشکل‌های دانشجویی به مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، پیرامون ناکارآمدیِ راهکارهای قیمت‌محور در مسئله‌ی انرژی و تبعات اجتماعی آن

با سلام و احترام، جناب آقای رئیس‌جمهور!

سال گذشته پس از جنگ ۱۲روزه، بارها در نامه‌های سرگشاده به شما هشدار داده بودیم که شوک‌درمانی در حوزه ارز و انرژی، زندگی مردم را آتش خواهد زد و خشم عمومی را برخواهد انگیخت. با این حال، شما جراحیِ سفره‌ی مردم را بر جراحیِ گروه‌های قدرت و ثروت ترجیح دادید. نتیجه را هم خودتان دیدید که چگونه نارضایتیِ انباشته با تحریکِ خارجی در ۱۸و۱۹دی سر باز کرد و وضعیت نابسامان داخلی، دشمن را چنان به طمع انداخت که جرأت حمله به میهن را در سر بپروراند. ما آن روز گفتیم راهی که می‌روید به پرتگاه می‌رسد؛ امروز که همان راه را با شتابی بیشتر طی می‌کنید و گاهی از ترسِ مردم عقب‌نشینی می‌کنید، اما اگر فرصت یابید در کوتاه‌مدت به سمت شوک‌درمانی و حذف سهمیه‌ها می‌روید و در بلندمدت به دنبال آزادسازی کامل قیمت و سپردن قیمت‌گذاری انرژی به بازار هستید. از این‌رو درباره‌ی این روند خطرناک با شما سخن خواهیم گفت. 

1. می‌گویید این مردمِ بی‌فرهنگ که به انرژیِ ارزان بدعادت شده‌اند و برای سرخوشی بنزین می‌خورند؛ همین سرخوشی‌شان مصرف را بالا برده و ناترازی ساخته است؛ پس باید تا آن‌جا که ممکن است بنزین را گران کنیم تا مردم کمتر بنزین بخورند! اما مردم بنزین نمی‌خورند! مردم بنزین را در باکِ ماشین می‌ریزند تا خود جابجا شوند و کالا جابه‌جا کنند. پیمایش ملی مرکز تحلیل اجتماعی نیز همین را می‌گوید: حدود دو سوم جامعه معتقدند مصرف فعلی بنزین متناسب با نیاز واقعی مردم است، نه ناشی از اسراف. از نگاه مردم، علت مصرف بالا، خودروهای پُرمصرف، فروپاشیِ حمل‌ونقلِ عمومی، فاصله‌های طولانی شهری و ساختار خودرومحور شهرهاست؛ همه معضلاتی که به دستانِ نیروهای حاکم ساخته شده‌اند، نه دست مردم. پس افزایش قیمت، اصلاح این ساختارها نیست؛ حمله به مردمی است که مقصر نیستند.
2. چطور می‌شود از مردمی که دسترسی مناسبی به حمل‌ونقل عمومی ندارند، انتظار داشت از خودروی شخصی کمتر استفاده کنند؟ شما بگویید مردم چگونه هر روز از فیروزکوه تا هشتگرد به تهران بروند و از شهرهای اقماری به مراکز استان‌ها بروند تا به کار مشغول شوند؟ آیا حمل‌ونقل ریلی را جایگزین حمل‌ونقل جاده‌ای کرده‌اید که نیاز اجباری مردم به جابه‌جایی رفع شود؟ وقتی برای حاشیه‌شهرها هیچ جایگزینی وجود ندارد، با چه منطقی انتظار دارید گران‌سازی، مصرف را کاهش دهد؟ یک‌بار چرا جلوی تولید خودروهای پُرمصرف را نگرفتید؟ چرا ناوگان فرسوده را جمع نکردید؟ چرا اتصال شهرهای پیرامونی به کلان‌شهرها را گسترش ندادید؟
3. ۹۰ درصد حمل بار کشور هنوز جاده‌ای است و ۴۰ درصد بنزین را نیز خودروهای غیرسواری مصرف می‌کنند؛ این یعنی بنای جابه‌جایی کالا و خدمات در کشور، بر بنزین و سایر حامل‌های انرژی است. در این‌صورت اگر بنزین را به‌عنوان کالای واسطه‌ای گران کنید، فقط بنزین گران نمی‌شود، همه‌چیز گران می‌شود. ۸۹درصد مردم نیز افزایش قیمت بنزین را منشأ موجِ جدیدِ تورمی می‌دانند. بر اساس بررسی‌های صورت‌گرفته، هزینه حمل‌ونقل و سهم هزینه‌های حمل‌ونقل از قیمت تمام‌شده‌ی کالا، حدود دو برابر استاندارد جهانی است. یعنی مسئله، ارزانی بنزین نیست؛ ارزانی بنزین بهایی است که به علت بی‌برنامگی برای توسعه و فقدانِ سیاستِ صنعتی می‌پردازید که حداقل بتوانید هزینه تمام‌شده حمل‌ونقل را در مرز ۲برابر استاندارد جهانی حفظ کنید! اما شما به جای جراحیِ این ناکارآمدی و بهینه‌سازیِ لجستیک کشور، سفره مردم را جراحی می‌کنید و آن را «عدالت» می‌نامید!
4. مسئله انرژی پیش از هر چیز یک مسئله اجتماعی است و انبوهی از پیچیدگی‌ها در آن نهفته است که زندگی مردم و حیات صنعت به آن متصل است. اما کارشناسان ساده‌اندیش یا منفعت‌طلبِ اطرافتان می‌خواهند با ابزار قیمت از تمام این پیچیدگی‌ها عبور کنند و عصای موسی قیمت را به دست بگیرند تا ناگهان همه‌چیز حل شود! طرح‌های قیمتی عصای موسی نیستند که معجزه کنند. نگاه تک‌بعدی به وضعیت جامعه، نه‌تنها بحرانی را حل نمی‌کند، بلکه خود بحران‌آفرین است.
5. نماینده مجلس می‌گوید از خط لوله پالایشگاه انشعاب زده‌اند و سوخت قاچاق می‌کنند! واقعاً نهادهای مسئول که باید این خطوط را از ابتدا تا انتها رصد کنند، چگونه تاکنون بی‌توجه بوده‌اند؟ چرا به سازوکاری برای رصدِ تمامِ مراحلِ زنجیره‌ی سوخت بی‌توجه بودید؟ نظارتِ هوشمندی از پالایشگاه‌ها که بنزین و گازوئیل تولید می‌کنند، آغاز شود و تا جایی که به پمپ بنزین‌ها و نیروگاه‌ها می‌رسد ادامه یابد. قاچاق حاصل ضعف نظارت و شبکه‌های سازمان‌یافته توزیع است؛ وقتی همین شبکه‌ها پابرجا باشند، افزایش قیمت تنها انگیزه قاچاق را بیشتر می‌کند. این سیر اگر هوشمندسازی شود، بخش مهمی از قاچاقِ کشور بدون سیاست شوک قیمتی از بین می‌رود.
6. سخنگوی دولت می‌گوید هدف گران‌سازی، نه مدیریت کمبود بنزین، بلکه مدیریت کمبود ارز کالاهای اساسی است! با این حال به جای برخورد با شرکت‌های دولتی و شبه‌دولتی که ارز را برنگردانده‌اند و طبق مقررات، خاطیان به دستگاه قضایی معرفی شوند، فشار بر مردم گذاشته می‌شود. نه مدیر متخلفی عزل شده و نه صدایی از دادگستری بلند شد. چرا جراحی همیشه تنها از مسیر حمله و فشار به مردم دنبال می‌شود؟ یک‌بار یقه بانک‌های خصوصی را بگیرید. از محلِ خلقِ اعتبارِ تنها یک بانک می‌توانید بنزین موردنیاز کشور را وارد کنید، نیروگاه بسازید و تاکسی‌های فرسوده را جمع کنید و مسیر انتقال سوخت را هوشمند کنید تا قاچاق سوخت از بین برود.

این وضعیتی خطرناک است که سرنوشت جامعه در دست کسانی است که وضع اجتماعی را درک نمی‌کنند و از حکمرانی تنها ناترازی‌هایی می‌فهمند که با راهکار ساده افزایش قیمت حل می‌شود. مسئله امروز بنزین فقط شکاف میان عرضه و تقاضا نیست؛ شکاف میان «روایت دولت» و «روایت جامعه» است. نزدیک به ۶۸ درصد مردم با هرگونه افزایش قیمت مخالفند؛ ۷۱ درصد باور دارند اصلاحات بنزینی بیش از آنکه برای منافع عمومی باشد، در خدمت منافع گروه‌های خاص است و نزدیک به ۹۰ درصد معتقدند دولت باید پیش از هر اصلاحی، مسئله فساد را باید حل کند.

بازی با قیمت بدون طرح توسعه‌ای، بازی با سفره مردم است. از هر طرف که به طرح‌های شما نگاه می‌کنیم، جز وحشت نمی‌ا‌فزاید. ما بارها هشدار دادیم و نشنیدید و مردم هزینه دادند؛ مسئولیت هر شعله‌ای که از سفره مردم بلند شود، مستقیماً بر دوش دولتی است که به جای اصلاح ساختارها، به معجزه‌ی شوک‌درمانی و بازارسپاری انرژی دل بسته است. راهکار انرژی از قیمت نباید شروع شود؛ شروع از قیمت فاجعه می‌آفریند. شروع از قیمت یعنی سیاست‌گذاران ما نه وضعیت اجتماعی را می‌فهمند، نه وضع صنعت را. ما آمادگی آن را داریم طرح‌های غیرقیمتی که وضع پیچیده‌ی انرژی بشناسند و صرفاً مبتنی بر قیمت نباشند را به شما ارائه کنیم.

و السلام علی من اتبع الهدی

تشکل آرمان (عدالت‌خواه) دانشگاه شیراز

انجمن اسلامی دانشجویان، دانشگاه بین الملل قزوین (عضو دفتر تحکیم وحدت)

مجمع دانشجویان عدالت‌خواه دانشگاه حضرت معصومه(س)

تشکل آرمان (عدالت‌خواه) دانشگاه تهران

تشکل مجمع دانشجویان عدالت‌خواه دانشگاه کاشان

انجمن اسلامی دانشجویان، دانشگاه علوم پزشکی جهرم (عضو دفتر تحکیم وحدت)

تشکل آرمان (عدالت‌خواه) دانشگاه صنعتی اصفهان

تشکل مجمع حزب‌الله دانشگاه علم و صنعت

مجمع دانشجویان عدالت‌خواه دانشگاه علوم پزشکی لرستان

انجمن اسلامی دانشجویان، دانشگاه نوشیروانی بابل (عضو دفتر تحکیم وحدت)

مجمع دانشجویان عدالت‌خواه دانشگاه شهید باهنر کرمان

انجمن اسلامی مستقل دانشگاه آزاد یزد

انجمن اسلامی دانشجویان، دانشگاه شریعتی (عضو دفتر تحکیم وحدت)

انجمن اسلامی دانشجویان، دانشگاه علامه طباطبایی (عضو دفتر تحکیم وحدت)

مجمع دانشجویان عدالت‌خواه دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان

انجمن اسلامی دانشجویان، دانشگاه صنعتی سیرجان (عضو دفتر تحکیم وحدت)

تشکل مجمع دانشجویان مسلمان عدالت‌خواه دانشگاه قم

انجمن اسلامی دانشجویان، دانشگاه ازاد بندر عباس (عضو دفتر تحکیم وحدت)

تشکل انجمن اسلامی عدالت‌خواه دانشگاه حکیم سبزواری

مجمع دانشجویان عدالت‌خواه دانشگاه آزاد یزد

تشکل قسط (عدالت‌خواه) واحد خواهران دانشگاه قم

انجمن اسلامی دانشجویان، دانشگاه پیام نور مشهد(عضو دفتر تحکیم وحدت)

تشکل مجمع دانشجویان عدالت‌خواه دانشگاه فرهنگیان یزد

تشکل مجمع دانشجویان عدالت‌خواه دانشگاه فرهنگیان یزد پردیس خواهران