تثبیت حاکمیت ایران در تنگه هرمز
عراقچی، وزیر خارجه اعلام کرد: «توافق میان ایران و عمان به هیچ وجه به معنای باز شدن تنگه هرمز نیست»؛ این یعنی هر زمزمهای پیرامون بازگشت به تفاهمِ پایانیافته اسلامآباد، باطل است؛ حتی آن که پزشکیان در حاشیه اجلاس بریکس گفت: «اگر آمریکا دست از محاصره بردارد، تنگه باز خواهد شد»، حالا اعتباری ندارد؛ مطابق اخبار منتشره، با این توافق هر دو مسیر رفت و برگشت تحت نظارت دقیق ایران خواهند بود و هر مسیر دیگری، غیرقانونی. و همان طور که عراقچی گفت، این، هرگز به معنی بازگشایی تنگه نخواهد بود. فعلا پیشنیاز هر بحثی درباره بازگشایی، تحقق همان شش شرط اعلامی شعام در 17مرداد است.
آنچه قرار است دوشنبه در مسقط میان ایران و کشورهای عربی نهایی و سپس به سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) اعلام شود، اساساً یک سازوکار برای مدیریت تردد در تنگه هرمز است، نه توافقی برای بازگشایی فوری آن. بر اساس جزئیات منتشرشده، پس از عملیاتی شدن این مسیر، مسیر جنوبی که آمریکا بر باز بودن آن اصرار داشته، بسته خواهد شد و تردد از مسیر تعیینشده، تحت ترتیبات و نظارت ایران انجام میشود. نقشهها و بیانیه مشترک نیز آماده شده تا در نشست دوشنبه به کشورهای شرکتکننده ارائه و پس از آن برای ثبت به IMO ارسال شود. بنابراین آنچه در مسقط قرار است شکل بگیرد، تعیین چارچوب تردد در شرایطی است که امکان عبور کشتیها فراهم شود، نه اعلام باز بودن تنگه؛ چنان که وزیر خارجه نیز صراحتاً تأکید کرده، این تفاهم به هیچ وجه به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست.
این تفاهم را از این جهت نیز نباید با تفاهم اسلامآباد خلط کرد. در متن تفاهم ۶۰روزه اسلامآباد، جمهوری اسلامی ایران متعهد شده بود با حداکثر تلاش، ترتیبات لازم برای عبور ایمن و بدون هزینه کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس را فراهم کند؛ تردد کشتیهای تجاری نیز باید بلافاصله آغاز و با رفع موانع فنی و نظامی و مینزدایی، حداکثر ظرف ۳۰ روز برقرار میشد. علاوه بر این، تهران و مسقط قرار بود درباره اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز گفتوگو کنند. اما آن تفاهم اکنون پایان یافته و تفاهم جدید عمان نه تمدید آن است و نه احیای تعهداتش؛ بلکه صرفاً چارچوبی را برای زمانی مشخص میکند که شروط ایران برای تغییر وضعیت موجود محقق شده باشد. از همین رو، تبدیل نشست دوشنبه به نشانهای از «بازگشت هرمز به وضعیت تفاهم اسلامآباد»، خوانشی فراتر از واقعیت توافق پیشروست.
این مسئله در نسبت با اظهارات اخیر پزشکیان نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند. رئیسجمهور شنبه در گفتوگو با «ایندیا تودی» در حاشیه اجلاس بریکس گفته بود: «اگر آمریکا از محاصره دست بردارد تنگه باز خواهد شد» و در ادامه با اشاره به نشست دوشنبه در مسقط، از امضای توافق ایران و کشورهای عربی بر سر مسیر مشترک تردد در تنگه و اعلام آن به سازمان بینالمللی دریانوردی خبر داده بود. با این حال، اظهارات عراقچی نشان میدهد که حتی توافق مورد اشاره رئیسجمهور نیز به خودی خود به معنای بازگشایی تنگه نیست و صرفاً ترتیبات عبور را مشخص میکند. بنابراین، مبنای هر بحثی درباره بازگشایی هرمز، نه تفاهم عمان و نه تفاهم پایانیافته اسلامآباد، بلکه تحقق شروطی است که شورای عالی امنیت ملی ۱۷ مرداد تعیین کرده است: توقف دائمی تهدید و توهین به ایران، پایان جنگ و تجاوز علیه ایران و متحدانش، رفع محاصره دریایی و خروج نیروهای نظامی آمریکا از پیرامون ایران، پرداخت کامل خسارتهای دو جنگ، رفع تحریمها و آزادی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده و دزدیدهشده ایران. تا پیش از تحقق این شروط، آنچه در مسقط تعیین میشود، صرفاً «نحوه تردد در صورت فراهم شدن شرایط» است و نه «بازگشایی تنگه هرمز».
برای نظر دادن درباره این مطلب و دیگر مطالب ثبت نام کنید یا اگر حساب دارید وارد شوید