نویسنده: محمد مهدی اکبرزاده – استان آذربایجان شرقی، شهر تبریز
عضویت ایران در بریکس را نباید صرفاً یک موفقیت دیپلماتیک یا افزایش تعداد شرکای سیاسی کشور تلقی کرد. اهمیت واقعی این عضویت در فرصتی است که برای اقتصاد ایران ایجاد میکند تا بخشی از محدودیتهای سالهای گذشته را پشت سر بگذارد، بازارهای صادراتی خود را متنوع کند و روابط اقتصادیاش را با مجموعهای از اقتصادهای بزرگ و اثرگذار جهان گسترش دهد. اگر این ظرفیت با یک سیاست اقتصادی هدفمند همراه شود، بریکس میتواند برای ایران از یک عنوان سیاسی فراتر رفته و به سکویی برای توسعه تجارت، سرمایهگذاری و ترانزیت تبدیل شود.
نخستین منفعت ایران از حضور در بریکس، دسترسی گستردهتر به بازارهای بزرگ است. کشورهای عضو این گروه، بخش قابل توجهی از جمعیت، تولید و تجارت جهان را در اختیار دارند. این ظرفیت برای اقتصاد ایران اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا توسعه صادرات غیرنفتی بدون دسترسی پایدار به بازارهای بزرگ امکانپذیر نیست. ایران میتواند صادرات محصولات پتروشیمی، فولاد، مواد معدنی، محصولات کشاورزی، صنایع غذایی، دارو، تجهیزات صنعتی و خدمات فنی و مهندسی را در بازار کشورهای عضو افزایش دهد. در این مسیر، هدف نباید صرفاً افزایش حجم صادرات باشد؛ بلکه افزایش ارزش افزوده صادرات باید در مرکز سیاست تجاری کشور قرار گیرد.
دومین فرصت، توسعه همکاریهای مالی و کاهش هزینههای مبادلات تجاری است. یکی از مشکلات مهم اقتصاد ایران در تجارت خارجی، محدودیت دسترسی به شبکههای مالی بینالمللی و افزایش هزینه نقلوانتقال پول است. توسعه پرداختهای میان کشورهای عضو بریکس و استفاده بیشتر از ارزهای ملی میتواند بخشی از این مشکل را کاهش دهد. پیمانهای پولی دوجانبه، تسویه تجارت با ارزهای ملی و ایجاد سازوکارهای جدید پرداخت، این امکان را فراهم میکند که تجارت ایران با شرکای اصلی خود با هزینه و ریسک کمتری انجام شود. برای ایران، این موضوع تنها یک ابزار مالی نیست؛ بلکه میتواند به تقویت استقلال و تابآوری تجارت خارجی منجر شود.
اما شاید مهمترین فرصت بریکس برای ایران، جذب سرمایه و فناوری باشد. اقتصاد ایران برای توسعه زیرساختهای حملونقل، انرژی، صنایع، بنادر، راهآهن و اقتصاد دیجیتال به سرمایهگذاریهای بزرگ نیاز دارد. کشورهای عضو بریکس از ظرفیتهای مالی، صنعتی و فناورانه قابل توجهی برخوردارند. ایران میتواند پروژههای مشخص و اقتصادی خود را به این کشورها معرفی کند و به جای مذاکرات کلی، به سمت قراردادهای سرمایهگذاری مشترک، انتقال فناوری و تولید مشترک حرکت کند. در چنین شرایطی، عضویت در بریکس میتواند به فرصتی برای نوسازی بخشی از زیرساختهای اقتصاد ایران تبدیل شود.
مزیت بزرگ دیگر ایران، جغرافیا است. کشور ما در نقطه اتصال شرق و غرب و در مسیر ارتباطی آسیای مرکزی، روسیه، هند و آبهای جنوبی قرار دارد. فعالتر شدن کریدور شمال ـ جنوب، توسعه خطوط ریلی و جادهای، تقویت بنادر و ایجاد مراکز لجستیکی میتواند ایران را به یکی از حلقههای اصلی تجارت میان اعضای بریکس تبدیل کند. درآمد ایران از این مسیر فقط به عوارض ترانزیتی محدود نخواهد بود؛ بلکه حملونقل، انبارداری، خدمات بندری، بیمه، تعمیرات و خدمات مالی نیز میتوانند به زنجیرهای از فعالیتهای اقتصادی و اشتغال تبدیل شوند.
در حوزه انرژی نیز بریکس میتواند فرصت مهمی برای ایران ایجاد کند. ایران دارای ذخایر عظیم نفت و گاز است، اما منفعت پایدار زمانی ایجاد میشود که این منابع به سرمایه، فناوری و بازارهای بزرگ متصل شوند. همکاری با اعضای بریکس میتواند از صادرات نفت خام فراتر رفته و به سرمایهگذاری مشترک در پالایشگاهها، پتروشیمی، تولید برق، انرژیهای تجدیدپذیر و صنایع پاییندستی منجر شود. هدف باید تبدیل مزیت انرژی ایران به زنجیره ارزش و درآمد پایدار باشد.
با این حال، نباید تصور کرد که صرف عضویت در بریکس بهصورت خودکار موجب رشد اقتصادی ایران خواهد شد. فرصت زمانی به نتیجه میرسد که ایران بتواند برنامهای مشخص برای استفاده از این ظرفیت تدوین کند. ایجاد یک فهرست پروژههای آماده سرمایهگذاری، شناسایی بازارهای اولویتدار، تسهیل مقررات صادرات، تقویت زیرساختهای گمرکی و حملونقل و توسعه ابزارهای مالی، از الزامات این مسیر است.
این رویکرد میتواند فرصتهای پراکنده را به راهبردی منسجم برای رشد، اشتغال، صادرات و افزایش درآمد کشور تبدیل کند.
در نهایت، بریکس برای ایران فرصتی است برای تنوعبخشی به اقتصاد و کاهش آسیبپذیری آن. ایران میتواند از عضویت خود برای گسترش صادرات، جذب سرمایه، انتقال فناوری، توسعه ترانزیت و تقویت همکاریهای انرژی استفاده کند.
اگر این فرصت به پروژههای واقعی و قراردادهای اقتصادی تبدیل شود، بریکس میتواند یکی از مهمترین مسیرهای پیش روی ایران برای حضور فعالتر در اقتصاد در حال تغییر جهان باشد؛ مسیری که در آن ایران نه صرفاً یک عضو جدید، بلکه یک بازیگر اقتصادی مهم و صاحب مزیت خواهد بود.
برای نظر دادن درباره این مطلب و دیگر مطالب ثبت نام کنید یا اگر حساب دارید وارد شوید