هیأت سیاسی یا هیأت سیاست‌زده؟

یادداشت از دکتر امیر سجاد عابدی – رئیس دانشگاه پاسارگاد شیراز

هیأت مذهبی و موکب؛ پایگاه آگاهی و همدلی، نه ستاد انتخاباتی و محل اعمال سلیقه اشخاص.

هیأت‌های مذهبی و مواکب، علاوه بر رسالت دینی و ترویج معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام، ظرفیت ارزشمندی برای آگاهی‌بخشی سیاسی، مطالبه‌گری اجتماعی و تقویت همبستگی مردم دارند. برخورداری از بصیرت سیاسی و مشارکت آگاهانه در مسائل جامعه، ضرورتی انکارناپذیر است، اما باید میان هیأت سیاسی و هیأت سیاست‌زده تفاوت قائل شد.
هیأت سیاسی، با شناخت مسائل جامعه و پایبندی به اصول و ارزش‌ها، در برابر مسائل مهم موضع می‌گیرد، از عدالت دفاع می‌کند و عملکرد مسئولان را فارغ از گرایش‌های جناحی می‌سنجد. در مقابل، هیأت سیاست‌زده ممکن است به‌تدریج استقلال خود را از دست بدهد و به ابزاری برای تقویت جایگاه سیاسی افراد خاص و فراهم کردن زمینه موفقیت انتخاباتی آنان در آینده تبدیل شود.
آسیب اصلی از جایی آغاز می‌شود که معیار حق و باطل، عملکرد و شایستگی افراد نباشد، بلکه میزان نزدیکی آنان به یک شخص یا جریان سیاسی تعیین‌ کننده شود. در چنین شرایطی، نقد دوستان دشوار و توجیه خطاهای آنان آسان می‌شود؛ مطالبه‌گری جای خود را به حمایت بی‌قیدوشرط می‌دهد و منافع عمومی تحت‌تأثیر روابط و ملاحظات شخصی قرار می‌گیرد.
این رویکرد دست‌کم دو پیامد مهم دارد: نخست، تضعیف اعتماد عمومی؛ زیرا مردم انتظار دارند هیأت، خانه مشترک آنان با سلایق گوناگون باشد، نه پایگاه اختصاصی یک جریان سیاسی. دوم، انحراف از اولویت‌های اصلی، چراکه ظرفیت ارزشمند هیأت، به‌جای ترویج معارف دینی، تربیت نسل جوان، خدمت به محرومان و تقویت همدلی اجتماعی، صرف رقابتهای سیاسی و منافع انتخاباتی اشخاص می‌شود.
البته این سخن به معنای نفی فعالیت سیاسی یا ضرورت سکوت هیأت‌ها در برابر مسائل جامعه نیست. هیأت‌ها حق دارند از برنامه‌ها و مواضع سیاسی دفاع کنند، در انتخابات نقش‌آفرین باشند و نسبت به عملکرد مسئولان موضع بگیرند؛ اما این کنشگری باید بر پایه معیارهای روشن، منافع عمومی و اصول اخلاقی باشد، نه وابستگی دائمی به اشخاص.
همچنین، موکب‌های مذهبی که جلوه‌ای از ایثار، خدمت و همدلی هستند، باید مراقب باشند خدمت به مردم به ابزار کسب اعتبار سیاسی تبدیل نشود. سرمایه اصلی این مجموعه‌ها، اعتماد مردم و اخلاص خادمان آنهاست؛ سرمایه‌ ای که حفظ آن از هر منفعت کوتاه‌مدت سیاسی ارزشمندتر است.
هیأت‌ها باید سیاسی باشند،اما سیاست‌ زده نشوند. مطالبه‌گر باشند،اما جناحی عمل نکنند؛از مسئولان حمایت کنند، اما استقلال خود را از دست ندهند.هیأت مذهبی، امانتی اجتماعی و معنوی در اختیار مردم است. شایسته نیست این امانت به سکویی برای ارتقای جایگاه اشخاص یا ستادی برای رقابت‌های انتخاباتی آینده تبدیل شود.
هیأت تراز، هیأتی نیست که از سیاست فاصله گرفته باشد؛ هیأتی است که سیاست را در خدمت حقیقت، اخلاق و منافع مردم قرار دهد،نه مردم و ارزش‌ های دینی را در خدمت سیاست و اشخاص.