تنگه هرمز زیر چتر دفاعی ایران

پیام روشن به تهدیدگران!

تنگه هرمز یکی از حساس‌ترین و کلیدی‌ترین گلوگاه‌های دریایی جهان به شمار می‌رود که فلات ایران را در کرانه‌های شمالی به شبه‌جزیره عربستان و استان مسندم عمان در کرانه‌های جنوبی متصل می‌سازد. این آبراه تنها گذرگاه ارتباطی و حیاتی خلیج فارس به دریای عمان و از آنجا به اقیانوس هند و آب‌های آزاد بین‌المللی است. طول این مسیر دریایی حدود ۱۵۸ تا ۱۶۷ کیلومتر بوده و عرض آن در باریک‌ترین نقطه میان بندرعباس تا دماغه مسندم به حدود ۳۳ تا ۳۹ کیلومتر می‌رسد. از نظر مشخصات هیدروگرافی و ژرفاسنجی، عمق تنگه هرمز متغیر است و از شیب تند شمالی به جنوبی برخوردار است؛ به‌طوری‌که در نزدیکی جزیره لارک عمق آب حدود ۳۶ متر و در بخش‌های جنوبی و صخره‌ای مسندم به بیش از ۱۰۰ متر می‌رسد. این مشخصه توپوگرافی سبب شده تا کانال‌های مناسب برای کشتیرانی و عبور نفت‌کش‌های غول‌پیکر با شناوری بالا در بخش‌های خاصی از این تنگه متمرکز شوند.

جزایر راهبردی ایران شامل هرمز، قشم، لارک، هنگام، تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی در مدخل و درون این آبراه پهن شده‌اند. این آرایش جغرافیایی دژ طبیعی مستحکمی را برای پایش کامل گذرگاه ایجاد کرده است. از دیدگاه اقتصاد انرژی، تنگه هرمز شریان اصلی امنیت انرژی جهان است. روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی یعنی نزدیک به ۲۰ تا ۲۱ درصد از مصرف کل نفت جهان به همراه حجم بسیار زیادی از گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) صادرشده از کشورهای تولیدکننده حوزه خلیج فارس از این تنگه عبور می‌کنند. اهمیت این گذرگاه نه تنها به دلیل حجم بالای انرژی عبوری، بلکه به دلیل عدم وجود جایگزین‌های جامع و کم‌هزینه برای لوله‌های انتقال نفت در منطقه است. هرگونه اختلال یا ناامنی در این نقطه به جهش بی‌سابقه قیمت انرژی و فلج شدن بخش‌های وسیعی از صنایع در آسیا، اروپا و آمریکا منجر خواهد شد. از منظر حقوق بین‌الملل دریاها، تنگه هرمز آبراهی بین‌المللی محسوب می‌شود که بر پایه کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها (UNCLOS) و مقررات حقوق بین‌الملل عمومی، رژیم حقوقی عبور ترانزیتی یا عبور بی‌ضرر بر آن حاکم است. از آنجا که عرض باریک‌ترین بخش تنگه کمتر از ۲۴ مایل دریایی است، آب‌های ساحلی و سرزمینی دو کشور ایران و عمان با یکدیگر هم‌پوشانی دارند. طبق قوانین بین‌المللی، شناورهای تجاری و نظامی کلیه کشورها حق عبور سریع و مداوم را دارند، مشروط بر اینکه امنیت، نظم و قوانین کشور مالک و محیط زیستی و زیست‌محیطی کشورهای ساحلی را به خطر نیندازند.

در بعد نظامی و عملیاتی، ایران به عنوان بزرگ‌ترین قدرت ساحلی شمال خلیج فارس و تنگه هرمز، تسلط کامل و اشراف فوق‌العاده‌ای بر این آبراه دارد. نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با بهره‌گیری از توانمندی‌های چندلایه نظارتی و دفاعی، عبور و مرور کلیه شناورها را به دقت زیر نظر دارند. جزایر اقماری ایران به‌ویژه تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی به عنوان ناوهای هواپیمابر ثابت، محل استقرار سامانه‌های موشکی ساحل‌به‌دریا، سامانه‌های راداری پیشرفته و پهپادهای شناسایی هستند. استفاده از قایق‌های تندروی موشک‌انداز، زیردریایی‌های کلاس غدیر و فاتح مجهز به اژدرهای پیشرفته و مین‌ریزی دریایی هوشمند، توان مقابله و بازدارندگی ایران را در برابر نیروهای فرامنطقه‌ای متخاصم به حداکثر رسانده است. موشک‌های کروز و بالستیک ضدکشتی با برد متوسط و بلند که در ارتفاعات و سیلوهای ساحلی استان هرمزگان قرار دارند، تمام عرض تنگه و فراتر از آن در دریای عمان را پوشش می‌دهند. برآیند حقوقی و نظامی نشان می‌دهد که هرچند تنگه هرمز راه ارتباطی بین‌المللی است، اما ایران با اتکا به موقعیت جغرافیایی و توان نظامی برتر خود، نقش ضامن اصلی امنیت در این آبراه و در عین حال صاحب ابزار بازدارندگی حیاتی در برابر تهدیدات بین‌المللی را بر عهده دارد.

با شدت گرفتن بی‌سابقه بحران و تحولات نظامی در حوزه آبراه حیاتی خلیج فارس و تنگه هرمز، گزارش‌ها و اطلاعات رسمی هوانوردی و امنیت دریانوردی از افزایش کم‌سابقه سطح درگیری‌ها و تشدید حملات علیه شناورهای تجاری و سوخت‌رسان در این منطقه حیاتی خبر می‌دهند. در بازه زمانی اخیر و با گسترش دایره مواجهه نظامی، گزارش‌های متعدد حواشی تنگه هرمز و دریای عمان تایید می‌کند که شدت اصابت‌ها و اقدامات بازدارنده به اوج خود رسیده است؛ به‌طوری‌که بیش از ۲۰ نفتکش و شناور تجاری مورد هدف یا اقدامات تنبیهی و انضباطی قرار گرفته‌اند. در میان این شناورها، هدف قرار گرفتن ۲ سوپرنفتکش غول‌پیکر با توان حمل بالای نفت خام یا گاز مایع (LNG)، موجی از بحران را در بازار انرژی جهانی ایجاد کرده و توجه تمام نهادهای بین‌المللی را به این شاهراه حیاتی جلب نموده است.

 انفجار پرشدت و آتش‌سوزی مهیب در این سوپرنفتکش‌ها که بر اثر اصابت پرتابه‌ها یا برخورد با مین‌های دریایی هوشمند رخ داد، نه‌تنها دود سنگینی را در شعاع وسیعی از خطوط ساحلی قابل مشاهده ساخت، بلکه بازارهای بین‌المللی نفت را با جهش آنی قیمت‌ها روبه‌رو کرد. این وضعیت و انهدام زنجیره‌ای شناورهای متخلف، هزینه‌های بیمه دریانوردی را به شدت افزایش داده و ترافیک عبوری را از این مسیر ترانزیتی دچار اختلال چشمگیر نموده است. تمرکز ویژه و شدید این حملات اخیراً بر روی نفتکش‌ها و شناورهای وابسته به امارات متحده عربی قرار گرفته است؛ اقدامی که دلایل راهبردی و امنیتی کاملاً روشنی دارد. این تمرکز هدفمند ناشی از سیاست‌های متناقض، همراهی‌ها و خیانت‌های آشکار و پنهان برخی جریانات در دولت امارات با محور خباثت‌آمیز آمریکا در منطقه است. در حالی که ایران همواره بر حفظ امنیت بومی آبراه‌ها توسط کشورهای منطقه تاکید داشته، امارات با فراهم کردن بسترهای پنهان و تسهیل عبور غیرقانونی و پنهانی محموله‌های انرژی خرد و کلان متعلق به ناوگان‌ها و لایه‌های تحت حمایت آمریکا و برخی متحدان غربی‌اش، تعادل امنیتی خلیج فارس را برهم زده است.

این سوءاستفاده و دور زدن قوانین دریانوردی و نظارت‌های انضباطی ایران با هدایت مستقیم سیاست‌های استکباری آمریکا صورت گرفته است تا انرژی سایر کشورها و محموله‌های مدنظر خود را بدون رعایت پروتکل‌ها و قوانین بازرسی از این مسیر رد کنند. از همین رو، هدف قرار گرفتن دقیق و پیاپی شناورها و نفتکش‌های اماراتی پیام واضح و قاطعی به همراه دارد مبنی بر اینکه هرگونه خیانت، هم‌پیمانی با خباثت‌های آمریکا و بسترسازی برای تحرکات غیرقانونی در قلمرو و گلوگاه تحت اشراف ایران، با پاسخ مستقیم، قاطع و انضباطی مواجه خواهد شد و هیچ شناور یا کشوری نمی‌تواند تحت چتر حمایتی آمریکا قوانین این آبراه استراتژیک را زیر پا بگذارد. امروزه تمام قدرت‌ها و کشورهای جهان باید این واقعیت انکارناپذیر را درک کنند که تنگه هرمز و تمامی جریانات عبوری آن کاملاً در اختیار و تحت مدیریت مقتدرانه نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و نظم نوین منطقه‌ای برپایه این حقیقت ترسیم شده است. بر اساس این رژیم جدید، تمام بازیگران بین‌المللی و شرکت‌های کشتیرانی موظف هستند چارچوب‌های انضباطی و حاکمیتی ایران را رسماً بپذیرند و عبور خود را تنها از کانال‌ها و مسیرهای تعیین‌شده و تحت نظارت مستقیم ایران انجام دهند، نه از مسیرهای غیرقانونی و فرعی انتسابی به سواحل عمان یا آب‌های بدون مجوز.

عبور شناورها و نفتکش‌ها تنها در صورت ثبت دقیق، رعایت کامل مقررات دریانوردی ایران و پرداخت عوارض و حقوق قانونی عبور امکان‌پذیر خواهد بود. هرگونه تخلف، سرپیچی از قوانین، قانون‌شکنی یا تلاش برای دور زدن این نظم نوین دریایی با پاسخ آنی، بدارنده و قاطع مواجه می‌شود؛ به‌طوری‌که شناورهای متخلف به عنوان هدف مشروع تلقی شده و در آتش اقدامات انضباطی و موشکی خواهند سوخت. برآیند این تحولات و عملیات‌های موشکی، پهپادی و مین‌ریزی نشان می‌دهد که سطح تنش در گلوگاه هرمز وارد مرحله بی‌سابقه‌ای شده و امنیت عبور و مرور دریایی کاملاً تحت تأثیر معادله بازدارندگی و اشراف تمام‌عیار نظامی قرار گرفته است.