اراده ساختار شکن

اجزای معادله از سوی ایران در حال تغییر است. حمله ایران به ناو آمریکایی با موشک بالستیک، حامل یک پیام راهبردی مهم بود. عقب‌نشینی این ناو پس از اصابت و سکوت معنادار طرف آمریکایی نیز بیش از هر چیز از بهت و سردرگمی آنها حکایت دارد. پیام روشن این حمله از سوی ایران این است: بعد از پایگاه‌ها، ناوهایتان نیز دیگر در امان نیستند.

این تغییر رویکرد، هرچند با تأخیر، اما خبر از شکل‌گیری اراده‌ای برای بالا بردن سطح تنش با هدف شکستن محاصره می‌دهد؛ اراده‌ای که نشانه‌های اولیه کارآمد بودن آن، از همین ابتدا آشکار شده است. پاسخ آمریکا در قبال این حمله که به چند حمله به نفتکش‌ها محدود شد، گرچه برای حفظ ظاهر امر به عنوان پاسخ متقابل انجام گرفته، اما یک سؤال جدی را پیش روی طرف آمریکایی قرار داده است: اگر پرهیز ایران از شلیک به ناو برطرف شده باشد، در صورت تداوم حملات و وارد شدن آسیب‌های قطعی، چه از لحاظ تجهیزات و چه از منظر آمار بالای تلفات انسانی، معادله جنگ به کجا کشیده خواهد شد؟

صحت این تحلیل را از سکوت حاکم بر سنتکام نیز می‌توان دریافت. نیرویی که تلاش می‌کرد پس از هر حمله ایران، با پاسخی محکم برای خود بازدارندگی ایجاد کند، اکنون در برابر معادله‌ای قرار گرفته که برای برقراری مجدد بازدارندگی، به سختی می‌تواند پاسخی برای آن پیدا کند. طبیعتاً ناو جنگی، پایگاه نظامی نیست که بتوان نیروهای آن را سریعاً تخلیه و در هتل‌های داخل شهر پراکنده کرد. بنابراین، اصابت موشک به ناو آمریکایی را نمی‌توان صرفاً یک زد و خورد نظامی تلقی کرد؛ این اتفاق، ضربه‌ای ویران کننده به هیمنه نیروی دریایی آمریکا در جهان است.

اما موضوع به همین‌جا ختم نمی‌شود. این حمله موشکی ایران به ناو آمریکایی، نه یک رفتار مقطعی برای نمایش اقتدار، بلکه حرکتی حساب‌شده در پاسخ به محاصره دریایی آمریکا بود. طبیعتاً طرف مقابل نیز این پیام را به‌خوبی دریافت کرده است. لذا تأمین امنیت نظامیان آمریکا در شرایطی که ایران تصمیم به تشدید تنش گرفته، تنها با برچیده شدن محاصره دریایی ممکن خواهد بود؛ در غیر این صورت، آمریکا ناگزیر است وارد بازی افزایش تنش شود. مسیری که از روز ۹ اسفند، خود آمریکا آغازکننده آن بود، اما پس از دو هفته و قطعی شدن به ثمر ننشستن اهدافش، به جای ادامه مسیر، شروع به پیغام و پسغام برای کشاندن ایران به میز مذاکره کرد.

حالا انتخاب‌های زیادی برای آمریکا باقی نمانده است. یا در مقابل این حرکت رو به جلوی ایران، دست به افزایش تنش متقابل می‌زند و باید هزینه سنگین تکرار جنگ ۴۰ روزه‌ای را که به سختی از آن گریخته است، بپردازد؛ یا آرام‌آرام از توطئه محاصره دریایی که در فضای آتش‌بس اقدام به اجرای آن کرد، عقب می‌نشیند. در هر دو صورت، آنچه تغییر کرده، معادله‌ای است که واشنگتن تا پیش از این تصور می‌کرد کنترل آن در دست خودش است.