بازخیزی تمدنی ایران اسلامی

ایران در شرایط «بازخیزی تمدنی» و تبدیل شدن به یکی از قدرت‌های تعیین‌کنندۀ منطقه‌ای و جهانی قراردارد، شرایطی که به واقع تصویری عمیق و ریشه‌دار از تحولات تاریخی و هویتی جامعۀ ایرانی ارائه می‌دهد، و نگاهی که فراتر از هرگونه برداشت‌ مقطعی و فرورفته در راهکنش ذهنی است و به بن‌مایه‌های راهبردی قدرت ایران اشاره دارد.
«بازخیزی تمدنی ایران» مفهومی فراتر از یک تحول سیاسی یا نظامی مقطعی، و به معنای بازگشت هوشمندانه و تاریخی جامعۀ ایرانی به جایگاه تمدنی خود پس از قرن‌ها انفعال، عقب‌ماندگی تحمیلی و مداخلات خارجی است. به واقع این واژه بیانگر این واقعیت است که آنچه امروز در ایران و رخدادهای پیرامونی آن به وقوع می پیوندد، نه یک «خیزش اعتراضی» صرف در مواجهه با نظم فرورفته در بی نظمی جهانی یا «دوره‌ای از قدرت‌گیری» که «زایش دوبارۀ یک تمدن» در قامت یک دولت-ملت با پشتوانۀ هویتی کهن آمیخته با دین است.
اما در راستای تبیین دقیق این بازخیزی تمدنی، ضروری است چند مفهوم وابسته به آن، به عنوان چارچوب مباحث، مطرح گردند:
۱. ریشه‌های تاریخی بازخیزی
تمدن ایران پیش از دوران آمیخته به استعمار فرهنگ غرب و تمدن غربی، که پیامدهای آن در مورد این کشور را می توان در فرورفتن در ضعف وافر حکومت و به تبع، اشغال های گاه و بیگاه و نیز جنگها و قراردادهای تحمیلی و حتی جدایی بخشهایی از این سرزمین در سایۀ ناتوانی حاکمان برشمرد، همواره یکی از کانون‌های علم، فرهنگ، مدیریت و قدرت در جهان بوده است؛ و انفعال دو سه قرن اخیر، حاصل جنگ‌های نابرابر و نفوذ خارجی بود، نه ضعف ذاتی این تمدن؛ و چنین است که بازخیزی امروز را به واقع باید احیاء همان ظرفیت‌ها با زبان و ابزار روزگار حاضر به شمارآورد.
۲. بازۀ زمانی حدود ۸۰ساله بازخیزی
منظور از «فرایند حدود هشتاد‌ساله» بستری زمانی است که از دهۀ ۱۳۲۰ با نقش آفرینی حضرت امام(ره) به عنوان نماد و نمود تامّ هویت و فرهنگ مذهبی و حتی ملّی جامعۀ ایران آغاز می‌شود و با پیروزی اولیۀ جریان انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ جهشی کیفی می‌یابد، و سپس در دوران دفاع مقدس و پس از آن تا امروز، با پیگیری همان نقش توسط رهبر شهید و سپس خلف صالح ایشان ادامه پیدا می کند و در این مسیر، به توانایی کلان دفع تهدیدات و نیل به موقعیت قدرت منطقه‌ای و البته به اعتراف دوست و دشمن آگاه و عاری از خباثت، جهانی دست می یابد.
۳. دو بال نرم و سخت قدرت در این بازخیزی
دو بال نرم و سخت قدرت دقیقاً همان نقش دو سامانۀ محرک را دارند که بدون هماهنگی آنها، پرواز تمدنی ممکن نیست. این دو بال نه در مقابل هم، که مکمل یکدیگرند؛ یکی «قدرت اقناع و جذابیت» و دیگری «قدرت بازدارندگی و حفاظت»؛ چنان که نقاط برجستۀ آن چه که از آن تعبیر به بال نرم قدرت می شود، عواملی چون رشد علمی، گسترش گفتمان مقاومت، راهکارهای مستقل روابط بین الملل، هویت شیعی-انقلابی و جریان‌سازی فرهنگی در غرب آسیا به شمار می آیند؛ و نمودهای کلان عنصر دیگر، در راستای بازدارندگی و حفاظت از بازخیزی، آرایه های نظامی، امنیت پایدار در برابر تهدیدهای فرامنطقه‌ای، قدرت نفوذ در محور مقاومت و بازدارندگی در برابر جنگ مستقیم و توان مقابله با آن می باشند.
۴. تزاحم با تمدن غرب
اگر به مبانی مفهوم بازخیزی تمدنی ایران پرداخته شود، درمی یابیم که نیل این مفهوم به حیطۀ عمل ذاتاً با نظم جهانیِ غرب‌محور و ساختارهای عمدۀ سلطه همچون آرایه های نظامی، اقتصادی، رسانه‌ای و علمی تمدن غرب در تضاد است؛ چراکه این تمدن اصالتاً بر این مبنا شکل گرفته و رونق یافته که تمدن‌های دیگر را حذف کند یا در حاشیۀ خود تعریف کند؛ و از این منظر است که ظهور دوبارۀ ایران به مثابۀ یک «نظام تمدنی مستقل» فرایندی مزاحم و ناهمساز برای پروژۀ جهان‌داری غرب به شمار می آید، و آن تمدن این تزاحم را به هیچ روی بر نمی تابد، و جریان به گونه تقابل یک تمدن ریشه دار و یک تمدن مدعی پیش می رود تا به رویارویی تمام عیار و جنگ بیانجامد.
۵. شکست غرب در مراحل مختلف جنگ
باری، اکنون مدتی است که به تعبیری تمدن اسلامی ایران با غرب مدعی جهانداری در جنگی ترکیبی قرارگرفته است، جنگی که عموم جبهه های موجودیتی دو طرف را در خود گرفته و غرب علیرغم تفوق ظاهری خود،
-در جبهۀ علمی و زیرساختی (با وجود تحریم‌های حداکثری) نتوانست ایران را متوقف کند،
-در جبهۀ فرهنگی و رسانه‌ای (با وجود نفوذ گسترده) نتوانست هویت ملی-مذهبی ایران را دچار گسست یا شکست کند،
-در جبهۀ اقتصادی (تحریم‌های فلج‌کننده) نتوانست نظام را تسلیم سازد و
در نهایت در جبهۀ نظامیِ مستقیم (مانند جنگ اخیر یا حمله‌های نیابتی) نیز به اهداف خود نرسید
و حتی با مقاومت ملت ایران، علیرغم برخی جریانهای واداده و مایل به پذیرش آراء او، اکنون در شرایطی است که مرحله به مرحله از تخت نخوت به زیر می آید و ناگزیر می گردد به پذیرش خواستهای این ملت تن دهد.