نشریه «فارن پالیسی» در تحلیلی جامع از وضعیت بحرانی بازارهای جهانی انرژی، زبان به اعتراف گشوده و تاکید کرد که علیرغم هیاهوهای تبلیغاتی مقامات کاخ سفید، بازگشت به شرایط پیش از جنگ و جبران خسارتهای وارده به تولید نفت و گاز منطقه ماهها و شاید سالها به طول خواهد انجامید.
این رسانه با اشاره به بحران جاری در تنگه هرمز و افزایش بیسابقه قیمت بنزین در جایگاههای سوخت شرکتهای آمریکایی نظیر «شورون»، اعتراف میکند که نوسانات شدید ژئواکونومیک، بازارهای جهانی را به زانو درآورده است.
سراب صلح پایدار و واقعیت تلخ بحران انرژی
تحلیلگران غربی بر این باورند که صرفنظر از میزان جدیت ایالات متحده در دستیابی به یک توافق صلح پایدار یا جزییات شرایط آن، اختلالات ناشی از جنگ در بازارهای جهانی انرژی لزوماً ماهها و احتمالاً تا سال آینده ادامه خواهد داشت.
کارشناسان حوزه ژئواکونومیک تاکید میکنند چالشهای پایدار بازارهای نفت و گاز طبیعی (و بسیاری از کالاهای دیگر، از هلیوم گرفته تا زنجیره تامین گوگرد و کودهای شیمیایی) به سه مسئله اصلی خلاصه میشود: «جریان، ذخایر و تولید». واقعیت این است که این منطقه دیگر به اندازه قبل از جنگ، انرژی تولید نخواهد کرد. مدتها طول خواهد کشید تا نفت و گازی که وجود دارد دوباره به بازارهای جهانی تزریق شود و حجم عظیم اختلال انباشته در بازارهای انرژی، در ماههای اخیر با درد و رنج مداوم برای مصرفکنندگان همراه بوده است.
شکست پیشبینیهای ترامپ و کابوس افزایش قیمتها در تابستان
از نظر عملی، وضعیت فعلی بازار به این معنی است که قیمت نفت و گاز در طول تابستان امسال به افزایش خود ادامه خواهد داد؛ این واقعیت، خط بطلانی است بر پیشبینیهای بیپایه دولت ترامپ که مدعی سقوط ناگهانی قیمتها بود.
رئیس شرکت نفتی شورون آمریکا رسماً اعتراف کرده است که فقدان ضربهگیرهای باقیمانده در سیستم انرژی جهانی، افزایش قیمتها را در طول فصل اوج رانندگی رقم خواهد زد. این چشمانداز تیره صنعت انرژی در تضاد آشکار با رویکرد خوشبینانهای است که پیش از این توسط تاجران نفت اتخاذ میشد؛ کسانی که به امید توافق، قیمت پایه نفت خام را به طور پیوسته کاهش داده بودند.
«متیو رید» معاون رئیس شرکت مشاوره انرژی «فارین ریپورتز» و متخصص در امور غرب آسیا در این باره میگوید: «اگر همه چیز به خوبی پیش برود، طی کردن فرآیند باز کردن تنگه هرمز ماهها طول خواهد کشید. یک توافق موقت میتواند صادرات اندک را به یک جریان تبدیل کند، اما در این میان، جریان انرژی از طریق تنگه به شدت محدود خواهد ماند و جهان چارهای جز مصرف سریع ذخایر خود نخواهد داشت؛ امری که مستقیماً به افزایش قیمتها منجر میشود.»
اهرم فشار ایران و دگرگونی ابدی در نظارت بر تنگه هرمز
بازگشایی تنگه هرمز که قبل از آغاز جنگ فروزانشده توسط دونالد ترامپ در اواخر فوریه کاملاً باز بود، اکنون به انگیزه اصلی ایالات متحده برای دستوپا کردن یک توافق موقت تبدیل شده است؛ حتی در شرایطی که دو طرف همچنان بر سر مسائل بزرگتری مانند غنیسازی اورانیوم و نفوذ منطقهای اختلاف نظر دارند. با این حال، غربیها معترضند که حتی رسیدن به توافق در مورد این تنگه نیز به شدت چالشبرانگیز است.
بزرگترین سوال مقامات غربی این است که آیا ایران سعی خواهد کرد کنترل بر عبور و مرور کشتیها از طریق تنگه را حفظ کند؟ نقشی که از اوایل درگیری با ابزارهایی چون سیستم «عوارض» و عبور هماهنگ برای کشتیهای خاص اعمال کرده است. مقامات ایرانی اصرار دارند که رژیم آینده تنگه متفاوت از گذشته خواهد بود، در حالی که واشنگتن در پیشنویسهای خود مدعی بازگشت به حالت کاملاً آزاد است.
اما برای بسیاری از کارشناسان و مقامات سابق دولت آمریکا آشکار است که اکنون که ایران بزرگترین عنصر اهرم فشار خود را کشف کرده است، احتمال کمی برای بازگشت به تنگه هرمز به شکل سابق وجود دارد. اگر رژیم تنگه پس از جنگ شامل نوعی تبعیض، عوارض یا رفتار متفاوت با کشتیهای عبوری باشد، بسیاری از صادرکنندگان بزرگ مجبور خواهند شد میزان نفت و گازی را که از طریق این آبراه باریک حمل میکنند، محدود کنند. «موسسه مطالعات انرژی آکسفورد» نیز در گزارش اخیر خود تایید کرده که در چنین سیستم چندلایهای، جریانهای تجاری بیثباتتر شده و نوسانات بازار نفت بسیار بیشتر خواهد شد. حتی رئیس شرکت نفت دولتی امارات اعتراف کرده است که جریان کامل و عادی نفت از این تنگه (که سابقاً بالای ۱۰۰ کشتی در روز بود) تا نیمه اول سال ۲۰۲۷ احیا نخواهد شد.
سایه سنگین مینها و تردید شرکتهای کشتیرانی بینالمللی
علاوه بر چالشهای سیاسی، عنصر خطر فیزیکی در این آبراه راهبردی همچنان پابرجاست. هنوز مشخص نیست چه تعداد مین در تنگه کار گذاشته شده و جدول زمانی پاکسازی آنها چگونه خواهد بود. اگرچه ادعا شده در پیشنویس توافق اخیر، بند پاکسازی ۳۰ روزه گنجانده شده، اما از آنجا که این متن هنوز به امضای طرفین نرسیده، شرایط آن شکننده است.
از سوی دیگر، تمایل برخی عناصر برای هدف قرار دادن کشتیهای خارج از سیستم نظارتی، به افزایش مداوم هزینههای بیمه دریایی، افزایش نرخ حمل و نقل و تردید شدید شرکتهای کشتیرانی منجر شده است. به گفته متیو رید، کشتیرانان بینالمللی برای بازگشت به این مسیر باید مطمئن شوند که تنگه واقعاً باز و امن میماند؛ سوالی که با توجه به تفاوت سطح تحمل ریسک شرکتها، پاسخ روانی و یکسانی در بازار نخواهد داشت.
برای نظر دادن درباره این مطلب و دیگر مطالب ثبت نام کنید یا اگر حساب دارید وارد شوید