از کنایه تا احتیاج

رییس جمهور به استقبال ایده «دولت سایه» رفت!

رئیس‌جمهور محترم، آقای دکتر پزشکیان، اخیراً در نشستی گفته‌اند: «استفاده از ظرفیت نخبگان باید به یک سازوکار پایدار برای حل مسائل کشور تبدیل شود… این تیم باید متشکل از افرادی باشد که در حوزه‌های مدیریت، تجارت، صنعت و مسائل تخصصی مربوط به هر حوزه صاحب‌نظر هستند و متناسب با رشته و مأموریتی که انتخاب می‌کنیم، بتوانند در آن حوزه نقش‌آفرینی کنند.»

این سخنان را باید به فال نیک گرفت. چه آنکه ایشان در تیرماه ۱۴۰۳ و در زمان کاندیداتوری، تشکیلاتی مشابه که از نخبگان جوان و سیاستمداران برای تأیید، تصحیح و تکمیل امور حکمرانی و در قالب هسته‌های مختلف شکل گرفته بود، «یک عده افراد جویای رانت» توصیف کرده بودند که «در سایه نشسته‌اند» و کارشان «غیرعلمی» است.

تغییر نگاه رئیس‌جمهور محترم پس از دو سال مواجهه با واقعیت‌های حکمرانی، فی‌نفسه اتفاق مبارکی است. اما مسئله فقط این نیست که امروز به وجود چنین سازوکاری برای کمک به دولت احساس نیاز شده است. کم نیستند گروه‌های نخبگانی که به‌صورت سازمان‌یافته یا غیرسازمان‌یافته، سال‌هاست مسائل جاری کشور را در حوزه‌های مختلف بررسی می‌کنند و برای آنها پیشنهاد و راه‌حل ارائه می‌دهند.

مسئله مهم‌تر این است: آیا واقعاً اراده‌ای برای به‌کار بستن این نظرات وجود دارد، یا «لزوم به میدان آمدن نخبگان» هم قرار است در حد یک تعبیر زیبا پشت تریبون باقی بماند؟

برای قضاوت، کافی است به گذشته نزدیک نگاه کنیم. همان تشکیلاتی که نخبگانش در تیرماه ۱۴۰۳ از سوی رئیس‌جمهور محترم با تعابیری چون «افراد جویای رانت» توصیف شدند، دست‌کم از سال ۱۳۹۲ و در قالب «دولت سایه»، به‌طور مستمر پیشنهادهای خود را برای رفع مسائل کشور، اصلاح سیاست‌ها و بهبود نظام حکمرانی به دولت‌های مختلف ارائه کرده‌اند.

بخش قابل توجهی از این پیشنهادات اما با بی‌مهری یا بی‌اعتنایی توسط همین دولت حاضر مواجه شده است.

امروز که پس از دو سال، ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان به رسمیت شناخته شده، شاید بد نباشد یک گام دیگر هم برداشته شود: از «لزوم استفاده از نخبگان» به «استفاده از پیشنهادهای نخبگان» برسیم. چرا که نخبگان، صرفاً برای پر کردن یک اتاق و تشکیل یک عنوان جدید به میدان نمی‌آیند.

امید آن است که همان‌طور که تجربه دو سال گذشته، جناب آقای دکتر پزشکیان را از «تمسخر دولت سایه» به «لزوم ایجاد سازوکار نخبگانی» رسانده است، در دو سال باقی‌مانده نیز ایشان را از «دعوت از نخبگان» به «اعتماد به نظر نخبگان» برساند؛ فرصتی که می‌تواند برای کارآمد کردن سیاست‌های دولت مغتنم باشد.