انسجام اجتماعی؛ سپر تسخیرناپذیر ملت

یادداشت از خدابخش عبدلی  – استان قم، شهر قم

پیام رهبری و ضرورت انسجام اجتماعی

در پیام اخیر رهبر معظم انقلاب حضرت آیت‌الله امام سیدمجتبی خامنه‌ای(حفظه‌الله تعالی)، یک عبارت کلیدی، بیش از همه جلب توجه می‌کند: «ارتکاب هر آنچه به‌ضرر انسجام اجتماعی باشد، ممنوع است». این جمله، نه یک توصیه‌ اخلاقی، که یک «فرمان راهبردی» و «خط قرمز» برای همه‌ ارکان نظام است. ایشان با تأکید بر اینکه «هر اقدام در هر یک از کلان‌عرصه‌ها باید با ملاحظه‌ پیوست انسجام اجتماعی صورت بگیرد»، انسجام را به عنوان یک «اصل مادر» و «پیش‌شرط» هرگونه تصمیم‌گیری معرفی می‌کنند. این تأکید، در شرایطی که کشور پس از دو جنگ ۱۲ و 40 روزه، با تورم ۸۸.۶ درصدی و توطئه‌های دشمن برای ایجاد شکاف مواجه است، حیاتی است. مردم ولایتمدار که با حضور در میادین، از تکرار آشوب‌های ۱۸ و ۱۹ دی جلوگیری کرده‌اند، از مسئولان انتظار دارند به وضعیت نابسامان عفت عمومی، تورم و مشکلات معیشتی پایان دهند.

انسجام اجتماعی در اندیشه رهبری

رهبر شهید(ره)، وحدت ملی را «نعمتی عظیم» و «مهم‌ترین عامل بقای نظام» می‌دانستند و هشدار می‌دادند که «دشمن دو نقطه را هدف گرفته: وحدت ملی و امنیت ملی. اگر وحدت از بین برود، امنیت نیز از بین می‌رود.» ایشان «وحدت» را یک «اصل راهبردی» و «ضرورت حیاتی» معرفی می‌کردند.

رهبر معظم انقلاب نیز با تأکید بر «ممنوعیت ارتکاب هر آنچه به‌ضرر انسجام باشد» و هشدار درباره «دوگانه‌سازی‌های موهوم»، بر لزوم پرهیز از هرگونه اقدامی که به «تضعیف انگیزه‌های ملی» و «تضعیف انسجام» منجر شود، تأکید دارند.

عوامل تضعیف‌کننده‌ انسجام اجتماعی

• دوگانه‌سازی‌های کاذب: جنگ یا مذاکره، وفاق یا تندروی، که جامعه را به گروه‌های مقابل هم تقسیم می‌کنند.
• ضعف در جهاد تبیین: روایت‌های دشمن، با تکیه بر فضای مجازی، به «ناامیدی» و «بی‌اعتمادی» دامن زده است.
• مشکلات اقتصادی: تورم ۸۸.۶ درصدی، کاهش ارزش پول، بیکاری و فشار معیشتی، مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده‌ انسجام.
• بی‌عدالتی و فساد: پرونده‌های بزرگ فساد و گزارش‌های ویژه‌خواری، سرمایه‌ اجتماعی را تخریب کرده است.
• گسترش بی‌حجابی و بی‌عفتی: این پدیده، «شکاف نسلی» و «گسست فرهنگی» را در پی داشته است.

راهکارهای تقویت انسجام اجتماعی

• جهاد تبیین: تقویت جریان روشنگری و «ارائه روایت اول از رویدادها» برای خلع سلاح جریان تحریف. رهبر معظم انقلاب می‌فرمایند: «قوّت و قدرت و نقاط مثبت به‌موجب آموزه‌ی قرآنی «و امّا بِنِعمَة ربِّکَ فَحَدِّث» نیازمند روایت و برجسته‌سازی است».
• عدالت اجتماعی و مبارزه با فساد: توزیع عادلانه منابع، شفافیت در عملکرد دولت و برخورد قاطع با مفسدان.
• حرکت به سوی «ایران قوی»: همه اقشار به ایران قوی علاقه‌مندند و این یک «نقطه اشتراک ملی» برای تقویت انسجام است.
• جوان‌گرایی و رفرم درونی: پوست‌اندازی مدیریتی به نفع جوانان، «امید و اعتماد» را تقویت می‌کند.
• مدیریت تنوع فرهنگی و قومی: از طریق سیاست‌های عدالت‌محور، تقویت گفت‌وگو و بازتولید ارزش‌های ملی.
• تقویت آموزش و آگاهی عمومی: آموزش مهارت‌های گفتگو و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، پیش‌نیاز وفاق ملی است.

مردم ولایتمدار و انتظارات از مسئولان

پس از دو جنگ، مردم با حضور مستمر در میادین، سپر دفاعی نظام بوده‌اند. آنان از مسئولان انتظار دارند:

• ساماندهی عفت عمومی و بی‌حجابی: این پدیده، یک تهدید فرهنگی و اجتماعی جدی است.
• مهار تورم ۹۰ درصدی: از طریق مدیریت هوشمندانه اقتصاد، کنترل نقدینگی، رونق تولید در بخش تسهیلات سفارشی و بی‌ضابطه و تکیه بر اقتصاد مقاومتی.
• عدالت‌خواهی و تسهیل امور: حرکت به سمت تولیدمحوری، حفظ صنایع مادر، و تسهیل مسکن، اشتغال و ازدواج.
• مبارزه با فساد: برخورد بدون ملاحظه با مفسدان و ویژه‌خواران، به عنوان یک اصل علوی و انقلابی.

نتیجه‌گیری

انسجام اجتماعی، سرمایه‌ای راهبردی و ضامن بقای نظام است. رهبر معظم انقلاب با «ممنوعیت ارتکاب هر آنچه به‌ضرر انسجام باشد»، یک خط قرمز ترسیم کرده‌اند. تحقق این مهم، نیازمند جهاد تبیین، عدالت، ایران قوی، جوان‌گرایی و مدیریت هوشمندانه است. مردم ولایتمدار که با حضور خود، از آشوب‌ها جلوگیری کرده‌اند، از مسئولان انتظار دارند با اقدامات عاجل در حوزه‌های اقتصاد، فرهنگ و عدالت، به مطالبات آنان پاسخ دهند. همان‌گونه که رهبر شهید(ره) فرمودند: «وحدت ملی، دشمن‌شکن است» و «هرگونه تفرقه، به نفع دشمن تمام می‌شود».

مسوولان باید توجه داشته باشند که حفظ و تقویت انسجام اجتماعی بیشتر از آنکه به خویشتنداری‌های درون‌اجتماعی، منوط باشد به رویکردها و عملکردهای درست، متعهدانه، دلسوزانه ، کارشناسانه در مساله‌شناسی و متخصصانه در ارائه راه‌حل و نیز تعهد به اجرای راه‌حل‌های درست منوط می‌باشد.

تحمل این حد از فشارهای روانی، اجتماعی برای هر دو سلیقه ویترین شده در عرصه اجتماعی، نیز تحمل این حجم از تورم به ضمیمه مشاهده تبعیض‌ها و بی‌عدالتی ها و شکاف گسل‌قامت طبقاتی، ظرفیت اهتمام طیف‌های مختلف جامعه را پوشش داده و مصروف خود ساخته است و در مقطع کنونی، در کنار التزام و اهتمام به رویکردها و برنامه‌ریزی‌های کلان و بلندمدت، نیازمند اتخاذ تدابیر کوتاه و میان‌مدت هستیم تا با تقلیل فشارهای متنوع موجود، بستر تحقق انسجام اجتماعی را فراهم سازیم‌. در این میان، نقش نخبگانی هم در تحقق‌بخشی به برنامه‌های سازنده کشور، و هم در تبیین درست و مدیریت ذهنی لایه‌های مختلف اجتماع، نقش اثرگذار و تعیین‌کننده دارد به شرطی که استفاده از نظرات نخبگان و استمداد از آنها برای ساماندهی مشکلات و معضلات کشور، صرفا به مصاحبه‌های گاه‌وبی گاه تلویزیونی منحصر نگردد و از مشاوران متعهد و متخصص به جای مشاوران تحمیلی و جناحی، استفاده شود.