یادداشت از فاطمه ابراهیمی – آذربایجان‌غربی
در سال‌های اخیر، با افزایش چشمگیر جمعیت و فشار بر هسته های مرکزی شهر ها، بحث (توسعه افقی) در مقابل (توسعه عمودی) به یکی از چالش‌های جدی برنامه‌ریزی شهری تبدیل شده است. توسعه افقی تنها یک انتخاب کالبدی نیست، بلکه راهکاری برای بازگشت به اصل مدیریت بهینه دارایی‌های ملی از جمله زمین است.
بسیاری از منتقدان با رویکردی محدود، توسعه افقی را با چالش تأمین بودجه زیرساخت‌ها (آب، برق، گاز، مدرسه و…) روبرو می‌کنند که 《اگر زمین موجود است، هزینه‌ی ساخت زیرساخت‌ها را از کجا تأمین کنیم؟》 این پرسش، اگرچه در ظاهر منطقی به نظر می‌رسد، اما از منظر اقتصاد سیاسی و تجربیات موفق جهانی نگاهی تک بعدی و فاقد نگاه استراتژیک است. ما نباید به زمین تنها به چشم یک هزینه نگاه کنیم بلکه باید آن را یک دارایی مولد برای تأمین مالی در خود توسعه بدانیم.
توسعه زمین، خود منبع اصلی تأمین هزینه های زیرساختی است. وقتی حاکمیت و نظام مدیریت شهری با تصمیمات کلان، یک زمین خام را به زمینی برخوردار از خدمات و زیرساخت تبدیل می‌کند ارزش آن زمین به شدت افزایش می‌یابد. وظیفه ما در طراحی نهادی درست، این است که بخشی از این ارزش افزوده ایجاد شده را به جای تسلیم کردن به سوداگری محض، صرف بازگشت به همان منطقه و ساخت زیرساخت‌های عمومی کنیم.
تجربه کشورهایی مانند ژاپن و آلمان و هنگ‌کنگ گواهی بر صحت این مدعاست. در ژاپن با الگوی (بازتنظیم زمین) مالکان با مشارکت در طرح‌های شهری، بخشی از زمین خود را برای ایجاد پارک‌ها و خیابان‌ها و امکانات عمومی رفاهی اختصاص می‌دهند و در مقابل با افزایش چند برابری ارزش زمین‌های باقی‌مانده، از این مشارکت سود می‌برند.
ما در ایران همواره بر محور مقاومت و خودباوری حرکت کرده‌ایم، نباید اجازه دهیم محدودیت‌های بودجه‌ای باعث توقف توسعه شود. توسعه افقی با مدیریت صحیح می‌تواند فشار بر هسته‌های متراکم شهری را کاهش داده و مسئله مسکن را برای اقشار مختلف حل کند و همزمان از طریق بازگشت ارزش زمین، وابستگی به بودجه‌های عمومی محدود را کاهش دهد.
بنابراین، مسئله اصلی ما نداشتن پول برای توسعه نیست؛ بلکه مسئله اصلی طراحی نهادهای کارآمد برای مدیریت ارزش زمین است. ما نیازمند ساختاری هستیم که ارزش ایجادشده از زمین را به چرخه تولید و ساخت شهر بازگرداند. توسعه افقی اگر با نگاهی اقتصادی و مبتنی بر عدالت اجتماعی و اقتدار ملی پیش برود می‌تواند نه تنها معضل مسکن را حل کند بلکه زیربنایی برای ایجاد شهرهای مستقل و خودکفا باشد، شهرهایی که با تکیه بر منابع داخلی خود، گامی استوار در مسیر شکوه و عظمت میهن برمی‌دارند
برای نظر دادن درباره این مطلب و دیگر مطالب ثبت نام کنید یا اگر حساب دارید وارد شوید