حماسه در ترازوی شرع

یادداشت از حبیب عباسی – قم

نقدی بر استحاله فرم و بازنمایی آموزش نظامی بانوان

تصاویر و قاب‌های منتشرشده از اولین پایگاه آموزش نظامی بانوان یگان‌های مردمی «جان‌فدا» و پوشش رسانه‌ای آن توسط برخی خبرگزاری‌های رسمی، پرسش‌ها و نقدهای جدی را در میان دغدغه‌مندان جبهه انقلاب برانگیخته است. بازنمایی دخترانی با یونیفرم‌های مردانه، لباس‌های کوتاه و برجسته‌سازی تصاویری از تضاد «رژ لب قرمز با فشنگ»، زنگ خطری آشکار در لغزش از «الگوی سوم زن مسلمان» به سمت الگوهای میلیتاریستی و سینمای اکشن غرب است. این پدیده را باید در چند لایه فقهی، هویتی و رسانه‌ای واکاوی کرد:

۱. خطوط قرمز شرعی و مسئولیت مضاعف نهادهای انقلابی

در نظام اسلامی هیچ فرد و نهادی حق عبور از خطوط قرمز شرع را ندارد؛ به‌ویژه نهادهایی چون سپاه پاسداران و بسیج مستضعفین که شرف، اعتبار و هویتشان از پایبندی به حدود الهی و معنویت سرچشمه می‌گیرد. بر اساس استفتای صریح حضرت امام خمینی (قدس‌سره) در باب آموزش نظامی بانوان:

«آموزش نظامی برای بانوان با مراعات کامل وظایف شرعیه مانع ندارد و اگر موقوف است به اینکه نامحرم آنها را آموزش بدهد، احتراز نمایند.»

آموزش میدانی، تحرکات بدنی و اصلاح حرکات رژه و تیراندازی بانوان توسط مربیان مرد، مصداق آشکار نادیده گرفتن این فتوای صریح است. چگونه پدیده‌ای که در میادین ورزشی منکر شمرده می‌شود، در یک میدان نظامی با افتخار به تصویر کشیده می‌شود؟ نهادهای انقلابی موظفند پیش از ورود به چنین اقداماتی، پیوسته از علمای دلسوز و صاحب‌نظران فقهی مشورت بگیرند تا مبادا در پوشش اقدامات نوآورانه، «کاری خلاف مبنا» صورت پذیرد. شأن پاسداری و بسیج بالاتر از آن است که به کارتابل رفتارهای بی‌مبنا و هزینه‌زا برای دین و نظام تبدیل شود.

۲. تقلیل عفاف به بهانه تحرک؛ بازخوانی کلام رهبر معظم انقلاب

برخی توجیه می‌کنند که ماهیت کار نظامی مستلزم کنار گذاشتن چادر و پوشش برتر است. رهبر معظم انقلاب دقیقاً در نفی این تلقی انحرافی فرموده‌اند:

«باید توجه کنید که هیچ بحثی در زمینه‌های مربوط به پوشش زن، از هجوم تبلیغاتی غرب متأثر نباشد… مثلاً بیاییم با خودمان فکر کنیم که حجاب داشته باشیم، اما چادر نباشد؛ این فکر غلطی است… هیچ منافاتی با هیچ نوع تحرکی هم در زن ندارد. اگر واقعاً بنای تحرک و کار اجتماعی و کار سیاسی و کار فکری باشد، لباس رسمی زن می‌تواند چادر باشد.»

سیره عملی انقلاب نیز همین است. در دوران جنگ تحمیلی، هنگامی که مرحومه مرضیه دباغ به عنوان یک فرمانده واقعی به واسطه اقتضائات نبرد سخت با لباس نظامی نزد امام راحل حاضر شدند، امام با ظرافت و قاطعیت فرمودند: «چرا چادر نداری؟ بگویم احمد برایت بخرد؟» این سیره نشان می‌دهد که مصلحت‌اندیشی‌های زودگذر نباید نماد ملی و دینی حجاب برتر را در مرئی و منظر عمومی به حاشیه براند.

۳. رسالت اصیل زن در منظومه دفاعی اسلام

برخلاف الگوی غربی که دلیری زن را صرفاً در خشونت فیزیکی و اسلحه به دست گرفتن خلاصه می‌کند، وظیفه بنیادین زن مسلمان در شرایط بحران و جنگ در ابعادی به مراتب عمیق‌تر رقم می‌خورد:

• تربیت فرزندان سلحشور: زن سازنده انسان و مبدأ پرورش مجاهدانی است که تکیه‌گاه اصلی جبهه‌ها هستند.
• حفظ ستون خانواده در بحران‌ها: سنگردار اصلی در مهار اضطراب‌های روانی جنگ و تحمل سختی‌ها و کمبودهای اقتصادی ناشی از تهدیدات، مادر خانواده است.
• تزریق عاطفه و احساس حیات‌بخش: تلطیف محیط خانه و تبدیل آن به کانون آرامش‌بخش برای رزمندگان و جامعه.
• حضور در کف خیابان برای دفاع از میهن: ایستادگی، بصیرت‌آفرینی و فریاد حق‌طلبانه در صحنه جامعه، آن‌چنان که در پیروزی انقلاب و دوران دفاع مقدس و تشییع شهدا دیده‌ایم؛ حضوری فعال و تمدن‌ساز، نه نمایشی و شبه‌مردانه.

زن مسلمان اگر از رسالت اصیل خود جدا شود و به بدل دست‌چندم تفنگداران مرد تبدیل گردد، نه‌تنها جبهه دفاع تقویت نمی‌شود، بلکه پایه‌های اصلی پایداری اجتماعی فرو می‌ریزد.

۴. کژتابی رسانه‌ای و توهمِ جذب با تَبرُّج

استناد به تعبیر «پیشی گرفتن بانوان در عرصه‌های دلیری» رهبر معظم انقلاب، نباید به شوآف‌های هالیوودی و ژست‌های چریکی با عینک دودی جلوی لنز دوربین‌ها تحریف شود. ادعای جلب «قشر خاکستری» با نمایش این قاب‌های نامتعارف، خطای محاسباتی بزرگی است.

کلام آخر

قدرت بازدارندگی ایران اسلامی در موشک‌ها و سلاح‌هایش خلاصه نمی‌شود؛ پشتوانه اصلی این قدرت، «حرمت احکام الهی» و «بنیان خانواده مؤمن» است. نهادهای انقلابی به‌ویژه سپاه و بسیج با هدایت و همفکری علمای دین، باید خط‌شکن پاسداری از احکام شرع باشند و اجازه ندهند تمایلات رسانه‌ای زودگذر، جایگاه فاخر بانوی مسلمان را از نقش مربی تمدن‌ساز به بازیگر سناریوهای تقلیدی فرو بکاهد.