مذاکرات با آمریکا نهایتا به همان سرنوشتی دچار شد که پیش از آن پیش بینی می شد اما هزینه های این مذاکرات چه بود؟
در ۵۵ روز گذشته از آتشبس اعلامی میان ایران و آمریکا که قرار بود لبنان نیز در چارچوب آن از تنش دور بماند، وضعیت میدانی جنوب لبنان عملاً به سمت تشدید پیش رفت. ارتش اسرائیل برای نخستینبار در بیش از ۲۰ سال گذشته از رود لیتانی عبور کرد و در ادامه اعلام شد کنترل کامل قلعه استراتژیک بوفورت (الشقیف) را در ارتفاعات مشرف بر جنوب لبنان به دست گرفته است؛ اقدامی که از مهمترین پیشرویهای زمینی اسرائیل از سال ۲۰۰۰ تاکنون محسوب میشود. این پیشروی با نصب پرچم اسرائیل بر فراز این موقعیت راهبردی تکمیل شد. از همان روز نخست آتشبس نیز حملات هوایی ادامه یافت و به گفته وزارت بهداشت لبنان بیش از ۳۰۰ شهید و ۱۱۵۰ زخمی برجای گذاشت که عملاً آغاز نقض توافق از همان ابتدا را نشان میداد.
در جنوب ایران نیز طی ۵۵ روز گذشته همزمان با آتشبس اعلامی، تنشها با آمریکا وارد مرحلهای جدیدی شد. گزارشهایی از چندین حمله به مواضع جنوبی ایران در مناطق ساحلی و مرتبط با امنیت تنگه هرمز منتشر شده است. بامداد یکشنبه نیز یک دکل مخابراتی و اسکلهای در منطقه سیریک هدف حمله قرار گرفت که در پاسخ، ایران نیز اهدافی را در کویت مورد حمله قرار داد. پیشتر و در جریان همین تنشها، چهار نیروی نظامی ایرانی به شهادت رسیدند؛ موضوعی که انتشار خبر آن با چند ده ساعت تأخیر و سکوت رسانهای همراه بود و از سوی منتقدان بهعنوان سانسور برای جلوگیری از تأثیر بر فضای مذاکرات مطرح شد. همزمان، محاصره دریایی و فشار بر مسیرهای تجاری ایران و همچنین مسدودسازی بخشی از داراییها و رمزارزهای آن نیز بر شدت بحران افزوده است.
در واکنش به این تحولات، همزمان دو مقام ارشد ایرانی نیز مواضع تندی در شبکههای اجتماعی اتخاذ کردند. محمدباقر قالیباف با اشاره به محاصره دریایی و تشدید اقدامات نظامی در لبنان، تأکید کرد رژیم صهیونیستی باید هزینه جنایات خود را بپردازد و هشدار داد «هر انتخابی هزینهای دارد و صورتحساب آن خواهد رسید» و همه چیز در نهایت به جای خود بازمیگردد. در همین چارچوب، عباس عراقچی نیز اعلام کرد آتشبس میان ایران و آمریکا بهصورت یکپارچه در تمام جبههها، از جمله لبنان، تعریف میشود و نقض آن در هر جبهه به معنای نقض در همه جبهههاست؛ او همچنین مسئولیت هرگونه پیامد را متوجه آمریکا و اسرائیل دانست. با این حال، این مواضع و تهدیدها در عمل و در این 55 روز آتشبس، به اقدام یا تغییر قابل توجهی در روند میدانی یا معادلات آتشبس منجر نشده است.
در ادامه این تحولات، رسانههای رسمی ایران نیز از تشدید مواضع سیاسی و امنیتی در قبال روند آتشبس خبر دادند. خبرگزاری تسنیم گزارش داد که در اعتراض به تداوم حملات رژیم صهیونیستی در لبنان، ایران تصمیم گرفته تبادل پیام و گفتگوهای غیرمستقیم با آمریکا را متوقف کند؛ اقدامی که آن را در چارچوب نقض آتشبس در تمامی جبههها، از جمله لبنان، ارزیابی کرده است. در این گزارش همچنین از آمادگی نیروهای مسلح ایران و محور مقاومت برای واکنش به ادامه تنشها و حتی گشودن جبهههای جدید سخن گفته شده و بر طرحهایی مانند انسداد تنگه هرمز و فعالسازی سایر مسیرهای راهبردی تأکید شده است. تسنیم پیشتر نیز در گزارشی درباره یکی از حملات منتسب به آمریکا در جنوب ایران، روایت «زمین سوخته» را مطرح کرده بود؛ روایتی که از سوی برخی منتقدان بهعنوان خطای رسانهای یا بازتابدهنده فضای مدیریتشده خبر برای جلوگیری از آسیب به روند مذاکرات مورد انتقاد قرار گرفت، در حالی که برخی منابع دیگر از جمله فارس، آن حادثه را حمله به یک پایگاه نظامی گزارش کرده بودند.
آنچه در میدان و سیاست همزمان رخ داده نشان میدهد مجموعه اقدامات محدودکننده، سانسورها و تلاش برای مدیریت تنش با هدف حفظ مسیر مذاکره، نهتنها مانع تشدید بحران نشده بلکه در عمل به گسترش جسارت طرف مقابل در هر دو جبهه انجامیده است. از یکسو حملات علیه جنوب ایران و استمرار فشارهای دریایی ادامه یافته و از سوی دیگر رژیم صهیونیستی با عبور از رود لیتانی و حتی صدور هشدار تخلیه برای ضاحیه بیروت، سطح تهدید را به مرحلهای بیسابقه رسانده است. در چنین شرایطی، این گزاره پررنگ شده که نمایش حسن نیت و کنترل روایت، بدون تغییر واقعی در موازنه میدانی، دستاوردی ایجاد نمیکند و صرفاً طرف مقابل را در ادامه مسیر تهاجمی خود جسورتر میسازد؛ و نتیجهای که در میدان دیده میشود، ضرورت تثبیت خواستهها و بازتعریف معادله نه در سطح پیامها، بلکه در سطح واقعیتهای میدانی است.
برای نظر دادن درباره این مطلب و دیگر مطالب ثبت نام کنید یا اگر حساب دارید وارد شوید