سایۀ سنگین ایران بر هرمز؛ اهرمی که رها نمی‌شود

روایت فارن پالیسی از روز های تلخ غرب

نشریۀ تخصصی «فارین پالیسی» در تحلیلی جامع به بررسی ابعاد ویرانگر و بی‌سابقه اقتصادی درگیری‌های نظامی اخیر در منطقه خاورمیانه پرداخته و هشدار می‌دهد که این تقابل، فراتر از یک جنگ منطقه‌ای، نخستین منازعه پس از جنگ جهانی دوم است که مستقیماً شریان‌های حیاتی و مراکز لجستیکی اقتصاد جهانی‌شده را هدف قرار داده است. بر اساس مستندات ارائه شده در این گزارش، تنها در بازه زمانی شش‌روزه نخست عملیات نظامی ایالات متحده که تحت عنوان «حماسه خشم» (Operation Epic Fury) آغاز شد، هزینه‌ای بالغ بر ۱۱.۳ میلیارد دلار به بودجه دفاعی این کشور تحمیل گشته است؛ این در حالی است که تنها در ۳۶ ساعت اولیه درگیری، بیش از ۱,۲۵۰ فروند مهمات تهاجمی و تدافعی به ارزش ۵.۶ میلیارد دلار مصرف شده که به باور کارشناسان حوزه صنعت، تداوم این روند به دلیل وابستگی شدید به کانی‌های راهبردی، به چالشی بنیادین برای زیرساخت‌های دفاعی-صنعتی غرب بدل خواهد شد.
در سطح بازارهای جهانی انرژی، انسداد استراتژیک تنگه هرمز که معبر ۲۰ درصد از نفت مصرفی جهان محسوب می‌شود، شوک شدیدی به بازارهای بین‌المللی وارد کرده و بهای نفت خام برنت را در مقاطعی به رکورد ۱۱۹.۵۰ دلار در هر بشکه رسانده است. این تلاطم بی‌سابقه، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) را ناگزیر ساخت تا در اقدامی تاریخی و برای ششمین بار در طول حیات خود، دستور آزادسازی ۱.۲ میلیارد بشکه از ذخایر استراتژیک ۳۲ کشور عضو را صادر کند که سهم ایالات متحده در این فرآیند ۱۷۲ میلیون بشکه برآورد می‌شود. با این حال، تحلیلگران معتقدند اهرم‌های فشار اقتصادی واشینگتن، از جمله صدور مجوز موقت برای خرید نفت تحت تحریم روسیه، تاکنون در مهار پیامدهای تورمی جنگ ناکام مانده و قیمت بنزین در بازار داخلی آمریکا را با جهشی چشمگیر به بیش از ۳.۵۰ دلار در هر گالن رسانده است.
خسارات مالی این بحران بر تولیدکنندگان انرژی در حوزه خلیج فارس نیز بسیار سنگین توصیف شده است؛ به طوری که ارزش درآمدهای از دست رفته این کشورها بیش از ۱۵.۱ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود و در این میان، عربستان سعودی با از دست دادن ۴.۵ میلیارد دلار، بیشترین آسیب را متحمل شده است. همچنین تعطیلی تاسیسات عظیم «قطر انرژی» به عنوان دومین صادرکننده بزرگ LNG جهان، زنجیره تامین بازارهای جهانی هلیوم و کود شیمیایی را با اختلالی جدی مواجه کرده است. در حوزه تجارت دریایی نیز، ناامنی حاکم بر خلیج فارس و دریای عمان منجر به سرگردانی حدود ۱,۰۰۰ کشتی نفت‌کش و کانتینربر در دو سوی تنگه هرمز و حمله به دست‌کم ۲۲ شناور غیرنظامی شده است. این وضعیت، شرکت‌های بیمه را به افزایش سرسام‌آور نرخ حق بیمه واداشته و دولت آمریکا را ناچار کرده است تا از طریق شرکت توسعه مالی بین‌المللی (DFC)، پوشش بیمه‌ای ۲۰ میلیارد دلاری را برای تسهیل جریان انتقال انرژی پیش‌بینی کند. همزمان، حوزه هوانوردی منطقه نیز با لغو بیش از ۴۶,۰۰۰ پرواز و هدف قرار گرفتن فرودگاه‌های استراتژیکی همچون دبی و دوحه، عملاً فلج شده که با احتساب افزایش جهشی قیمت سوخت جت، این هزینه‌های گزاف به سرعت در قالب افزایش بهای بلیت به مصرف‌کنندگان در سراسر جهان منتقل خواهد شد.