سفر حاجیان در شرایط کنونی، نه شرعی است و نه عاقلانه

جان 30 هزار مؤمن ایرانی را به خطر نیندازید

در روزگاری که شاهرگ حیات اقتصادی مستکبرین در تنگه هرمز زیر چکمه‌های اراده این ملت در حال فشرده شدن است و ماشین جنگی مقاومت در هزار و سیصد و چهل و پنج نوبت، هیمنه پوشالی آمریکا و شاهرگ‌های نفتی آل‌سعود را به سخره گرفته، ارسال کاروان‌کاروان از مومن‌ترین فرزندان این آب و خاک به مسلخ‌گاه ریاض، چه معنایی جز گروگان‌دهی داوطلبانه دارد؟ آن هم در حالی که در چنین شرایطی حتی وجوب حج برای حاجیان زیر سوال است بلکه با توجه به اهمیت امنیت طریق برای حجاج در فقه اسلامی می توان به قطع گفت در چنین شرایطی وجوب حج محقق نیست.
حضرت امام خمینی در تحریر الوسیله می فرمایند « سرب (امنیت راه)، و آن این است که راه باز باشد. پس اگر راه خوفناک (ناامن) باشد، حج واجب نیست؛ و همچنین است اگر [فرد] توسط دشمن یا حاکمی از خروج برای حج منع شود، که در این صورت حج واجب نیست.» این نگاه را رهبری شهید و تقریبا تمامی فقهای شیعه در تمامی ادوار داشته اند و کسی در آن کوچک ترین شبهه ای ندارد هرچند این فتوا بنا بر احتمال ضرر به شخص حاجی است که در شرایط کنونی و با احتمال زیان به کل نظام اسلامی و جبهه حق نهی مساله حتی فراتر هم می رود.
با این حال شگفت‌انگیز است که در میانه معرکه‌ای که آل‌سعود نقاب از چهره انداخته و رسماً عابربانک و پیاده‌نظام ماشین جنگی واشنگتن شده است آن هم به صورتی که می توان اصلی ترین هم پیمان عربی با رژیم و آمریکا نامیدش و در شرایطی که عقلای عالم پای اتباعشان را از جغرافیای تخاصم بیرون می‌کشند، ما فرش قرمز پهن کرده‌ایم تا سرمایه‌های معنوی‌مان را با دست خود دودستی تقدیم دشمنان سعودی کنیم.
این چه تدبیری است که دست و پای فرماندهان میدانی ما را در اوج اقتدار، با اضطرابِ اسارتِ حجاج در بندِ آل‌سعود درگیر شود؟ نباید ایام جنگ 12 روزه را فراموش کرد که در حالی که ما در درگیری مستقیم با این قماش نبودیم و همکاری وجود داشت چقدر سخت توانستیم حجاج خود را از سرزمین وحی بازگردانیم، حال امروز که شرایط کاملا سخت تر و دشمی عیان تر و واضح تر است، آیا این حجاج در دستان کسانی که منا را به عمد رقم زدند ابزاری نخواهد شد تا بخواهند از مقاومت، زهر چشم و انتقام بگیرند و آیا تضمینی داده خواهد شد که ما با خیل عظیم شهادت یا اسارت بلند مدت حاجیان خود مواجه نشویم؟
علاوه بر ملاحظات امنیتی، چالش‌های عملیاتی و اجتماعی نیز قابل‌توجه است. از منظر اجرایی، وقفه در جلسات آموزشی و تغییرات مدیریتی موجب شده است که آمادگی لازم برای برگزاری شایسته مناسک وجود نداشته باشد. از منظر اجتماعی، تصمیم به اعزام حجاج در مقطع کنونی، برخلاف سال‌های گذشته، به جای ترویج وحدت، به عامل اختلاف میان اقشار مختلف جامعه، حوزویان و کارشناسان تبدیل شده و فضای دوقطبی ایجاد کرده است. همچنین بررسی وضعیت زائران نشان می‌دهد که استقبال از سفر کاهش یافته و بسیاری از ثبت‌نام‌کنندگان انصراف داده‌اند؛ ضمن اینکه زائران باقی‌مانده نیز به دلیل اشتغالات ذهنی، اخبار نگران‌کننده و اضطراب نسبت به سرنوشت کشور و خانواده‌هایشان، از تمرکز معنوی لازم برای انجام مناسک محروم هستند که این امر با فلسفه اصلی حج در تضاد است.
در پاسخ به استدلال‌های مطرح‌شده مبنی بر مقایسه وضعیت فعلی با اعزام زائران یمنی در سال‌های گذشته، باید خاطرنشان کرد که این قیاس از اساس دارای اشکال است. ماهیت درگیری ایران و عربستان، سطح تقابل نظامی، تفاوت در ترکیب جمعیتی حجاج یمنی که عمدتاً تحت مدیریت و نظارت مستقیم حاکمیت عربستان قرار دارند، و تفاوت جایگاه بعثه ایران در ساختار سیاسی، نشان می‌دهد که شرایط دو کشور قابل تعمیم به یکدیگر نیست.
در پایان، پیرو گزارش معاون حج و زیارت مبنی بر صدور مجوز شورای عالی امنیت ملی در تاریخ ۲۸ فروردین و برنامه‌ریزی برای اعزام بیش از ۲۹ هزار زائر در قالب ۲۳۶ کاروان از تاریخ ۷ اردیبهشت، ضروری است با توجه به جمیع جهات فوق و مسئولیت سنگین حفظ جان و امنیت هموطنان، در تصمیم اتخاذ شده بازنگری دقیق صورت گیرد تا از وقوع حوادث غیرقابل‌جبران و آسیب‌های احتمالی به امنیت و منافع ملی کشور پیشگیری شود نه آنکه به آن ها فشار آورده شود که اگر نروید نوبت تان خواهد سوخت.