شکستِ بن‌بست

چرا محاصره دریایی تهدیدی برای سفره مردم نیست؟

بررسی شاخص‌های آماری و لجستیکی نشان می‌دهد که به دلیل سهم بالای تولید داخلی و تعدد مسیرهای ارتباطی، تهدیداتی نظیر محاصره دریایی تأثیر معناداری بر امنیت غذایی ایران نخواهد داشت.
مسئله امنیت غذایی در ایران طی سال‌های اخیر به سمتی حرکت کرده است که اتکای به منابع داخلی، به اصلی‌ترین راهبرد مقابله با فشارهای خارجی تبدیل شده است. غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، با تکیه بر آمارهای تولید و ظرفیت‌های جغرافیایی، تصویری از وضعیت فعلی ارائه داده است که پایداری این حوزه را تبیین می‌کند.
1 تکیه بر توان داخلی؛ ضریب امنیت ۸۵ درصدی
بنا بر اظهارات اخیر غلامرضا نوری قزلجه، بخش عمده امنیت غذایی کشور از تلاطم‌های بین‌المللی مصون مانده است. وی با اشاره به این موضوع تأکید کرد: «اتکای بیشتر ما در حوزه امنیت غذایی به تولید داخلی است و ۸۵ درصد از امنیت غذایی کشور مربوط به تولید داخلی می‌شود؛ از این جهت مشکلی نداریم.»
وزیر جهاد کشاورزی همچنین ابراز امیدواری کرد که با توجه به بارش‌های مطلوب و تلاش کشاورزان، این سهم در سال جاری از متوسط ۸۵ درصد نیز فراتر رود. علاوه بر این، وی از تأمین به موقع نهاده‌ها خبر داد و افزود که کودهای شیمیایی و اوره با ۷ تا ۸ درصد افزایش نسبت به سال‌های گذشته، در اختیار بخش کشاورزی قرار گرفته است تا روند تولید با اختلال مواجه نشود.
2 خودکفایی در کالاهای استراتژیک با محوریت گندم
در بخش محصولات راهبردی، وضعیت تولید گندم به عنوان شاخص اصلی امنیت غذایی، بسیار مطلوب ارزیابی می‌شود. نوری قزلجه با اشاره به پدیده ترسالی و لزوم مدیریت برداشت، اعلام کرد که پیش‌بینی می‌شود تولید گندم امسال به ۱۳ تا ۱۴ میلیون تن برسد.
به گفته وزیر جهاد کشاورزی، از این میزان حدود ۹ تا ۱۰ میلیون تن برای مصرف سالانه نانوایی‌ها به صورت تضمینی خریداری می‌شود. این آمار نشان‌دهنده آن است که نان به عنوان اصلی‌ترین کالای سبد مصرفی مردم، به طور کامل از محل تولیدات داخلی تأمین شده و هیچ وابستگی به واردات یا مسیرهای دریایی ندارد.
3 نفی اثرگذاری محاصره دریایی بر زنجیره تأمین
یکی از نکات کلیدی در سخنان وزیر جهاد کشاورزی، تحلیل او از جغرافیای سیاسی و مرزهای کشور است. نوری قزلجه با اشاره به پهناوری ایران و همسایگی با ۱۵ کشور به صورت زمینی و آبی، خاطرنشان کرد: «ایران هزاران کیلومتر مرز دارد و مبادی مختلف و متنوعی وجود دارد؛ بنابراین موضوع محاصره دریایی نمی‌تواند موضوعیت جدی برای امنیت غذایی کشور داشته باشد.»
وی همچنین تأکید کرد که حتی برای آن ۱۵ درصد نیاز باقی‌مانده که از طریق واردات تأمین می‌شود، ذخایر استراتژیک و مطمئنی در کشور وجود دارد که آمادگی لازم برای مواجهه با هر شرایطی را ایجاد کرده است.
4 هماهنگی میان‌بخشی و نظارت بر عرضه
بخش دیگری از ثبات فعلی، حاصل هماهنگی میان دولت و مجلس است. وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به نشست‌های مستمر با نمایندگان مجلس و کمیسیون‌های تخصصی، بیان داشت که تصمیم‌گیری‌ها با مشورت نمایندگان و بر اساس اطلاعات دقیق از وضعیت تولید تا عرضه محصولات صورت می‌گیرد تا توزیع کالا در سراسر کشور با توازن انجام شود.
مجموعه داده‌های ارائه شده از سوی وزیر جهاد کشاورزی نشان می‌دهد که ترکیب «تولید بالای داخلی»، «تأمین به موقع نهاده‌ها» و «تنوع مبادی ورودی کالا»، ساختاری مناسب برای امنیت غذایی کشور ایجاد کرده است. لذا پایداری سفره مردم بر پایه ظرفیت‌های بومی استوار است و محدودیت‌های خارجی نمی‌تواند خللی در این زنجیره مستحکم ایجاد کند.