پیام تغییر نظم از شرق و غرب

اثبات مضربودن امضای توافق با آمریکا در پی مواضع دوست و دشمن این کشور

در حالی که هنوز عده‌ای در داخل مترصند به هر قیمتی با دشمن آمریکایی توافق‌نامه امضا کنند، شرق و غرب عالم سیگنال‌های تغییر نظم در دنیا و افول آمریکا را دریافت کرده و واکنش‌های مقتضی را در رفتار و کلمات خود بروز می‌دهند. چین در اتفاقی کم‌سابقه رسما اعلام می‌کند تحریم‌های آمریکا علیه خرید نفت ایران را به رسمیت نمی‌شناسد و مکرون می‌گوید اروپا تصمیم گرفته بیدار شود و به هیچ قدرتی وابسته نباشد. این شکاف میان ساکنان طرفین اقیانوس اطلس حالا با کاهش نیروهای آمریکایی در آلمان و تهدید به کاهش در ایتالیا و اسپانیا، عمیق‌تر شده است.
روز یک‌شنبه وزارت بازرگانی چین به شرکت‌های چینی اعلام کرد: «با تحریم‌های آمریکا علیه برخی پالایشگاه‌های نفت چین همکاری نکنید». آمریکا این شرکت‌ها را به دلیل خرید نفت از ایران تحریم کرده بود و حالا چین آن‌ها را «تجاوز غیرقانونی فرامرزی» می‌خواند و اعلام می‌دارد از تجارت نفتی خود با ایران محافظت کرده و در برابر فشارهای آمریکا مقاومت می‌کند. گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین نیز همین موضع را قاطعانه در برابر رسانه‌ها اتخاذ و اعلام کرد: «ما تحریم‌های آمریکا علیه خرید نفت ایران را به رسمیت نمی‌شناسیم و از آن‌ها تبعیت نخواهیم کرد؛ ما با ایران توافق‌های تجاری داریم».
چین کشوری است که بیش از یک سوم تجارت ایران با آن گره خورده و مقصد تقریبا تمامی نفت صادراتی ماست. این ابرقدرت دنیا که به گفته تحلیلگران به زودی جایگاه آمریکا را تصاحب خواهد کرد، در مجامع بین‌المللی از حق وتو به نفع کشور ما استفاده می‌کند. لذا در دوره کنونی گذار به نظم جدید، باید جایگاهی ویژه در برنامه‌های دستگاه دیپلماسی ما داشته باشد، نه این که شرایط طوری پیش رود که گویی وزیر خارجه ما به چین ممنوع الورود شده؛ و یا این که در میانه جنگی که با دومین مرتبه بمباران میز مذاکره آغاز شده، گویی تمام انرژی‌اش مصروف چگونگی رسیدن به توافق با آمریکا می‌شود.
مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه نیز روز گذشته در ادامه فاصله‌گذاری میان قاره خود و آمریکا گفت: «ما اروپایی‌ها تصمیم گرفته‌ایم که از خواب بیدار شویم و دیگر به هیچ قدرتی وابسته نباشیم»؛ و ادامه داد: «ما هزینه وابستگی‌های بیش از حد خود را می‌پردازیم؛ مثل جتر آمریکایی دفاع و امنیت». موضعی که حالا با شکستن افسانه امنیت‌سازی آمریکا در حوزه خلیج فارس توسط ایران، تقویت شده؛ و در پی درگیری لفظی مرتز و ترامپ بر سر ایران، پنتاگون روز جمعه اعلام کرد در یک بازه زمانی 6 تا 12 ماهه، 5هزار نیروی نظامی خود را از آلمان خارج خواهد کرد که یک‌هفتم نیروهای مستقر در این کشور است.
ترامپ تاکید کرد که کاهش بسیار گسترده‌تری در راه خواهد بود. او هم‌چنین به کاهش حضور نیروهای نظامی در سایر متحدان ناتو، مثل ایتالیا و اسپانیا، پس از تنش‌های اخیر با رهبران آن‌ها، که آن نیز بر سر جنگ در ایران بوده، اشاره کرد. آمریکا بیش از ۱۲ هزار و ۵۰۰ نیرو در ایتالیا و نزدیک به ۴ هزار نیرو در اسپانیا مستقر دارد. این درگیری خود نشانه‌ای روشن از افول آمریکا و عدم اعتماد متحدین استراتژیک این کشور به توانایی او برای حفظ نظم و کمک‌رسانی در روز نیاز است. درسی که دیپلمات ایرانی باید از کلاس درس واقعیات امروز دنیا بیاموزد.
در دوره‌ی تغییر نظم دنیا همواره قدرت‌هایی در حال افول هستند و قدرت‌هایی در حال طلوع؛ اگر در این بزنگاه کشوری انتخاب اشتباه داشته باشد و اسیر بازی در نظم فروپاشیده شده و به قدرت‌های جدید بی‌اعتنایی کند، سهمش را از نظم جدید از دست خواهد داد. حالا که ایران به اذعان تحلیلگران دنیا، با داشتن مولفه‌های قدرت بسیار، مانند منابع نفتی و معدنی، نیروی جوان و نخبه، قدرت نظامی که در جنگ اخیر 40روزه علیه ابرقدرت دنیا و منطقه نمود پیداکرد، موقعیت جغرافیایی ویژه و… پتانسیل تبدیل شدن به یک ابرقدرت در سطح دنیا را دارد، نباید با میدان دید محدود و مرعوب آمریکا شدن، در حق نسل‌های آینده جفا کرد.