امام خمینی(ره) در سالهای نخست انقلاب، از تشکیل «ارتش بیستمیلیونی» سخن گفتند؛ نه از سر اغراق در عدد، بلکه با این منطق روشن که اگر یک ملت برای دفاع از خود آماده و سازمانیافته باشد، دشمن اساساً محاسبه دیگری خواهد داشت. ایشان تصریح کردند: «یک همچو مملکتی آسیببردار نیست.» معنای این سخن آن است که قدرت دفاعی کشور فقط در تجهیزات نظامی خلاصه نمیشود؛ پشتوانه اصلی آن، ملتی است که بداند در لحظه خطر چه باید بکند و چگونه باید در کنار ساختار رسمی کشور قرار گیرد.
امروز، بر اساس آمار اعلامشده، بیش از ۳۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در پویش «جانفدا» ثبتنام کردهاند. اگر این عدد را یک ظرفیت واقعی اجتماعی بدانیم، با پدیدهای مواجهیم که از بسیاری از ظرفیتهای متعارف کشور بزرگتر است. اما یک تفاوت اساسی میان «ثبتنام» و «سازمانیافتگی» وجود دارد. ۳۱ میلیون نفرِ پراکنده یک آمار هستند، اما ۳۱ میلیون نفرِ آموزشدیده، تخصصبندیشده و متصل به یک شبکه مشخص، میتوانند به یک قدرت ملی تبدیل شوند. بنابراین سؤال اصلی از اینجا آغاز میشود: چرا چنین ظرفیتی هنوز نباید بهصورت جدی سازماندهی شود؟
البته سازماندهی «جانفدا» به معنای تبدیل ۳۱ میلیون نفر به نیروی نظامی نیست. هرکس میتواند متناسب با توانایی خود در یکی از میدانهای دفاعی، امدادی، اقتصادی، رسانهای، فناورانه و اجتماعی نقش داشته باشد. یکی نیروی امدادی است، دیگری متخصص فناوری، دیگری فعال اقتصادی و دیگری نیروی آموزشدیده دفاعی. مهم آن است که این ظرفیت عظیم، از حالت بالقوه خارج و برای روز حادثه دارای نقش، آموزش، ارتباط و مسئولیت مشخص شود. در این صورت، مفهوم امروزی «ارتش بیستمیلیونی» را باید نه صرفاً در تعداد نیرو، بلکه در آمادگی عمومی یک ملت برای دفاع از کشور جستوجو کرد.
ایران هر لحظه میتواند مورد طمع قدرتهای استکباری قرار گیرد؛ اما دشمن زمانی به جنگ ادامه میدهد که تصور کند میتواند با فشار نظامی، اقتصادی و روانی، اراده جامعه را فرسوده کند. اگر دهها میلیون نفر در قالب یک شبکه منسجم، قانونی و آموزشدیده در کنار ساختارهای رسمی کشور قرار بگیرند، محاسبه دشمن تغییر خواهد کرد. چنین ظرفیتی میتواند هم در میدان نظامی بازدارندگی ایجاد کند و هم در جنگ اقتصادی، رسانهای و اجتماعی، توان تحمل و مقاومت کشور را بالا ببرد. بنابراین سازماندهی جانفدا فقط برای «روز جنگ» نیست؛ برای کوتاه کردن جنگ و حتی جلوگیری از تحمیل جنگ است.
شاید بتوان گفت اگر «ارتش بیستمیلیونی» امام خمینی(ره) در زمان خود یک ایده راهبردی برای آسیبناپذیر کردن ایران بود، امروز ۳۱ میلیون جانفدا یک فرصت راهبردی جدید است که نباید در حد یک عدد و یک پویش باقی بماند. این سرمایه انسانی باید شناسایی، آموزش، تخصصبندی و سازماندهی شود؛ زیرا وقتی دشمن بداند با یک ارتش رسمی تنها مواجه نیست، بلکه با یک ملت سازمانیافته مواجه است، محاسبهاش از هزینه تعرض تغییر میکند. چهبسا اگر این ظرفیت بهدرستی سازماندهی شود، اثر آن فقط در پیروزی در جنگ نباشد؛ بلکه بتواند آنقدر بازدارندگی و تابآوری ایجاد کند که هم جنگ نظامی و هم جنگ اقتصادی، پیش از آنکه به هدف خود برسند، به پایان برسند.
برای نظر دادن درباره این مطلب و دیگر مطالب ثبت نام کنید یا اگر حساب دارید وارد شوید