شکست‌های پی در پی قمار باز

رئیس‌جمهور آمریکا، بامداد چهارشنبه گفت فعالیت آن‌چه را که «پروژه آزادی» نامیده بود، به حالت تعلیق درآورده است تا به ادعای او، امکان دستیابی به توافق با ایران تقویت شود. وی که در برخلاف عادت همیشگی در انتهای یک روز تعطیل بیانیه‌ای صادر کرد تا توجه‌های زیادی را به عملیات خود جلب کند بعد از شکست کامل پروژه‌اش به دنبال پیام درمانی بود و با این ادعا که «پیشرفت بزرگی در مسیر دستیابی به یک توافق کامل و نهایی با ایران حاصل شده است» مدعی شد که این تصمیم (توقف پروژه آزادی) بنا به درخواست پاکستان و کشورهای دیگر اتخاذ شده است.
عقب‌نشینی سریع ترامپ از اجرای «پروژه آزادی» در حالی اتفاق افتاد که او کمتر از دو روز پیش در یک پیام دیگر در شبکه «تروث سوشال» مدعی شده بود که ایالات متحده از بامداد دوشنبه «پروژه آزادی» را برای خارج کردن “کشتی‌های بی‌گناهِ گرفتارشده در تنگه هرمز” آغاز می‌کند و اگر ایران به هر شکلی در این روند بشردوستانه اخلال ایجاد کند، با آن با قاطعیت برخورد می‌شود.
اما این عملیات نظامی به سرعت مانند عملیات‌‌های قبلی با شکست مواجه شد. چرا که ایران اعلام کرد هرگونه تلاش برای عبور دادن کشتی‌ها از تنگه هرمز یا مسیرهای دیگر مصداق نقض آتش‌بس است و نیروهای مسلح ایران با قاطعیت با آن برخورد خواهند کرد.
موضع قاطع ایران و هوشیاری نیروهای مسلح کشورمان باعث شد که ترامپ ساعاتی بعد از اجرای پروژه به اصطلاح آزادی، در شبکه اجتماعی خود اعلام کند که «ایران در ارتباط با حرکت کشتی‌ها در «پروژه آزادی» به برخی طرف‌های غیرمرتبط، از جمله یک کشتی باری کره جنوبی، حمله کرده است. شاید وقت آن رسیده باشد که کره جنوبی هم بیاید و به این مأموریت بپیوندد!» اما این‌بار هم درخواست کمک ترامپ از سوی هیچ کشوری اجابت نشد.
آمریکا در روز دوم و پایانی اجرای این پروژه ادعا کرد که دو کشتی آمریکایی بدون هیچگونه واکنشی از سوی ایران از تنگه هرمز عبور کرده‌اند اما ایران به سرعت این ادعا را تکذیب کرد. المیادین نیز به نقل از منابع آگاه اعلام کرد که دو کشتی تجاری آمریکایی که واشنگتن مدعی عبور آن‌ها از تنگه هرمز در روز سه‌شنبه شده بود، همچنان در منطقه‌ای صخره‌ای گرفتار هستند. این منابع تصریح کردند که «آب‌های نزدیک به سواحل عمان صخره‌ای است و کشتی‌ها توان خروج از این منطقه یا بازگشت از آن را ندارند.»
رابرت پیپ، مدیر پروژه امنیت و تهدیدات دانشگاه شیکاگو، در رشته توئیتی جنجالی به کالبدشکافی شکست زودهنگام طرح جدید ترامپ برای بازگشایی هرمز پرداخته است که برخی محورهای آن به این شرح است:
1 پروژه «آزادی»؛ مرده در بدو تولد:
رابرت پیپ معتقد است ترامپ عملاً پروژه «آزادی» را در همان روز نخست دفن کرد. او این طرح را یک «قمار ناامیدانه» توصیف می‌کند که نشان‌دهنده سردرگمی ترامپ میان دو طیف افراطی از تصمیم‌گیری است.
2 فیلم‌نامه‌ی تکراری؛ غرور، زیاده‌روی و انکار:
استاد دانشگاه شیکاگو سیر تحولات 60 روز اول جنگ را یک «فیلم‌نامه از پیش نوشته شده» می‌داند که آمریکا را به فاز خطرناکی کشانده است: غرور ناشی از قدرت منجر به زیاده‌روی نظامی شده و اکنون دولت در مرحله «انکارِ شکست» قرار دارد که لزوماً به تنش‌آفرینی بیشتر ختم می‌شود.
3 شاخص‌های قطعی شکست راهبردی:
از نگاه پیپ، سه نشانه ثابت می‌کند آمریکا شکست خورده است: 1) ذخایر هسته‌ای ایران همچنان دست‌نخورده باقی مانده و متحدان آمریکا از مشارکت نظامی مستقیم سرباز می‌زنند و بازار نفت با ریسک ماندگار هرمز، قیمت‌ها را بالای 115 دلار تثبیت کرده است.
4 قمار برای پنهان‌سازی شکست:
پیپ با استناد به نظریه «سقوط قدرت‌های بزرگ»، معتقد است وقتی اهداف اولیه محقق نمی‌شوند، رهبران متوقف نمی‌شوند؛ بلکه به جای پذیرش واقعیت، دست به قمارهای بزرگتر می‌زنند تا مانع از «مرئی شدن» شکست خود شوند. مرحله فعلی جنگ ایران، مرحله پنهان‌سازی ناکامی‌های واشنگتن است.
5 فقدان ابتکار عمل در مذاکره:
او می‌نویسد اگر آمریکا پیروز میدان بود، اکنون ایران باید طبق جدول زمانی واشنگتن مذاکره می‌کرد، متحدان نیرو اعزام می‌کردند و بازارها ثبات می‌یافتند؛ اما چون هیچ‌کدام از این اتفاقات نیفتاده، آمریکا در «تله‌ی تنش» گرفتار شده و تنها راه خروج را در تشدید درگیری می‌بیند.
با توجه به روندی که دونالد ترامپ در پیش گرفته باید شاهد یک سری اقدامات تکراری از وی بود. پاسخ نگرفتن وی از دو مسیر جنگ و مذاکره از یک طرف و بسته شدن تنگه هرمز از طرف دیگر او را به یک بن بست رسانده که او را گاهی وادار می‌کند دست به عملیاتی سازی ایده‌های پوچی مانند پروژه آزادی پدیدار بزند و در اوقاتی غیر از آن با تهدیدهای پوچ و تکراری خشم خود را تسلی ببخشد. به نظر می‌رسد وی با اعتماد به نفس کاذبی که جهت تحقق اهدافش داشته، مشت خود را خیلی زود برای ایران باز کرده و همه ابزار خود را تست نموده و در بحرانی به سر می‌برد که مسیر پس و پیش برایش به یک پرتگاه تبدیل شده است. هدف در دسترس قابل تحققی برای ادامه ادامه جنگ وجود ندارد و آغاز مجدد جنگ برچسب احمق را به پیشانی وی می‌چسباند و خروج یکطرفه از جنگ برچسب بازنده را. به نظر می‌رسد مدتی طول خواهد کشید که ترامپ ناچار به انتخاب یکی از این دو عنوان بشود و در طول این مدت باید شاهد تهدیدهای متعدد و انجام ایده‌های تمسخر آمیزی مانند پروژه آزادی از سوی وی باشیم.