هزینههای سنگین تحصیل و ضرورت حمایت دولت
با نزدیکشدن به اول مهر، خیابانها و بازارهای لوازمالتحریر بار دیگر حالوهوای روزهای آغاز مدرسه را به خود گرفتهاند؛ چهارشنبه اول مهر، مدارس سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ را آغاز میکنند؛ روزی که قرار است زنگ مدرسه برای میلیونها دانشآموز به صدا درآید و فصل تازهای از آموزش و یادگیری شروع شود. بر اساس گزارش ایرنا، حدود ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار دانشآموز در سال تحصیلی جدید راهی کلاسهای درس میشوند؛ جمعیتی که آمادهسازی آنان برای حضور در مدرسه، بازار بزرگی از کالاها و خدمات آموزشی را شکل میدهد.
اما برای خانوادهها، آغاز این مسیر تنها به ثبتنام و حضور در کلاس درس محدود نمیشود. دانشآموز باید دفتر و مداد داشته باشد، کیف و کفش تهیه کند، لباس فرم بپوشد و در طول سال نیز اقلام مصرفی موردنیازش را تأمین کند. مجموعه این هزینهها در شرایطی به خانوادهها تحمیل میشود که افزایش قیمتها، قدرت خرید بسیاری از آنان را تحت فشار قرار داده است؛ تا جایی که خرید ملزومات مدرسه، بهجای یک خرید معمول و قابل پیشبینی، به تصمیمی درباره اولویتبندی نیازهای ضروری خانواده تبدیل شده است.
نگاهی به قیمتهای گزارششده در بازار نوشتافزار نشان میدهد که تهیه لوازم مدرسه امسال با افزایش قابلتوجه هزینهها همراه شده است. رئیس اتحادیه لوازمالتحریر، از افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت نوشتافزار خبر داده است؛ افزایشی که وابستگی بخشی از تولید داخلی به مواد اولیه خارجی و اثرگذاری افزایش نرخ ارز بر هزینه تولید، از عوامل آن عنوان شده است.
به گزارش دنیای اقتصاد در 11شهریور، یک دفتر ۶۰ برگی که خانوادهای در سال گذشته ۱۸۰ هزار تومان برای آن پرداخته بود، امسال با قیمت ۳۶۰ هزار تومان تهیه شده است؛ یعنی هزینه همان دفتر با همان برند، دو برابر شده است. قیمت یک دفتر ۲۰۰ برگی از ۵۰۰ هزار تومان در سال گذشته به یک میلیون تومان رسیده است. همچنین یک دفتر ۱۰۰ برگ که سال گذشته ۲۵۰ هزار تومان قیمت داشته، امسال برای خانوادهای ۵۵۰ هزار تومان تمام شده است؛ افزایشی بیش از دو برابر در قیمت این قلم نوشتافزار.
این ارقام، قیمتهای گزارششده برای نمونههای مشخص هستند و نباید آنها را بهعنوان میانگین قیمت تمام دفترهای موجود در بازار در نظر گرفت؛ اما همین نمونهها بهخوبی نشان میدهند که خانوادهای که قصد دارد چند دفتر برای فرزندش تهیه کند، با چه تفاوتی در هزینه نسبت به سال گذشته روبهروست.
مسئله نیز تنها به دفتر و مداد محدود نیست. در همان گزارش آمده که قیمت لباس فرم به ۱۰ میلیون تومان هم رسیده؛ رقمی که در کنار سایر هزینههای آغاز مدرسه، میتواند بخش قابلتوجهی از بودجه یک خانوار را به خود اختصاص دهد. البته این رقم، قیمت گزارششده برای نمونهای از لباس فرم است و نمیتوان آن را قیمت ثابت یا عمومی لباس فرم همه مدارس دانست.
فشار هزینهها برای خانوادههایی که فرزندشان امسال برای نخستین بار وارد مدرسه میشود، شکل دیگری پیدا میکند. دانشآموزان کلاس اولی معمولاً نمیتوانند به همان اندازه دانشآموزان پایههای بالاتر از وسایل سال گذشته استفاده کنند؛ بسیاری از اقلام باید از ابتدا تهیه شود و همین موضوع، هزینه خرید اولیه را افزایش میدهد.
ایلنا در گزارش ۱۳ شهریور خود، هزینه تهیه حداقل لوازمالتحریر موردنیاز یک دانشآموز کلاس اول را دستکم یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان برآورد کرده است؛ رقمی که بنا بر توضیح گزارش، بر مبنای وسایل ساده و ارزانترین گزینهها محاسبه شده است. در مقابل، اگر خانواده به سراغ لوازمالتحریر فانتزی و گرانتر برود، هزینه خرید این اقلام به حدود سه میلیون تومان میرسد.
این برآورد، صرفاً مربوط به لوازمالتحریر است و نباید آن را هزینه کامل آمادهسازی یک کلاساولی برای مدرسه تلقی کرد؛ چراکه هزینه کیف، کفش، لباس فرم و دیگر ملزومات میتواند جداگانه به آن اضافه شود.
در کنار برآورد هزینه کلاس اولیها، گزارش دیگری از خبرگزاری مهر با عنوان «هزینه ۱۵ میلیون تومانی برای تهیه لوازمالتحریر» منتشر شده است. همین برآورد، تصویری از ابعاد هزینههای خرید ملزومات مدرسه در آستانه سال تحصیلی ارائه میدهد.
یکی از پرسشهای مهم در آستانه سال تحصیلی، فاصله میان رایگانبودن آموزش دولتی و هزینه واقعی حضور دانشآموز در مدرسه است. تحصیل در مدرسه دولتی به معنای بینیازی خانواده از هزینههای آموزشی نیست؛ دانشآموز برای حضور در کلاس، به مجموعهای از اقلام و خدمات نیاز دارد که تهیه آنها در بسیاری از موارد بر عهده خانواده قرار میگیرد.
نوشتافزار، کیف، کفش و لباس فرم از جمله هزینههایی هستند که خانوادهها در آغاز سال تحصیلی با آنها مواجه میشوند. در طول سال نیز ممکن است نیاز به خرید مجدد دفتر و مداد، تهیه ابزارهای کمکآموزشی یا پرداخت هزینههای جانبی دیگری وجود داشته باشد.
مسئله آن است که هزینههای ضروری تحصیل در کنار اجاره مسکن، خوراک، درمان و سایر مخارج زندگی قرار میگیرند و خانواده باید میان آنها تعادل برقرار کند. برای خانواری که چند فرزند مدرسهای دارد، این فشار میتواند شدیدتر باشد.
افزایش قیمتها تنها خانوادهها را تحت تأثیر قرار نداده است؛ فعالان بازار نوشتافزار نیز با شرایطی مواجهاند که افزایش هزینه کالا لزوماً به معنای رونق فروش نیست. در گزارش دنیای اقتصاد، خبر از افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت نوشتافزار در کنار رکود بازار آمده.
در چنین شرایطی، انتظار از دستگاههای مسئول آن است که مسئله تهیه ملزومات مدرسه را صرفاً به انتخاب و توان مالی خانوادهها واگذار نکنند. اگر قرار است دسترسی به آموزش برای همه دانشآموزان فراهم باشد، باید به هزینههای واقعی حضور در مدرسه نیز توجه شود.
عرضه مستقیم نوشتافزار با قیمت مناسب، نظارت بر قیمتگذاری و جلوگیری از تخلفات احتمالی، حمایت هدفمند از دانشآموزان کمبرخوردار و شفافسازی هزینههای جانبی مدارس، از جمله اقداماتی است که میتواند بخشی از فشار موجود را کاهش دهد.
وقتی قیمت یک دفتر در نمونههای گزارششده از ۱۸۰ هزار تومان به ۳۶۰ هزار تومان میرسد، دیگر نمیتوان فشار تهیه ملزومات مدرسه را موضوعی حاشیهای دانست. آغاز سال تحصیلی نباید برای خانوادهها به معنای انتخاب میان نیازهای ضروری زندگی و نیازهای ضروری فرزندانشان باشد. حمایت از آموزش یعنی خانوادهها باید بتوانند بدون تحمیل فشارهای سنگین اقتصادی، ملزومات ضروری تحصیل فرزندانشان را نیز تأمین کنند.
برای نظر دادن درباره این مطلب و دیگر مطالب ثبت نام کنید یا اگر حساب دارید وارد شوید