زمان دیکته کردن نه دیکته نوشتن

تمنای توافق ترامپ از عجز اوست و باید با تحمیل دقیق همه شروط ایران و تضمین عینی آن ها مواجه شود نه متن هایی که به خسارت های محض منجر می شود

ترامپ پنج‌شنبه شب خطاب به رسانه‌ها از توافق با ایران سخن گفت و حتی زمان احتمالی آن را نیز مطرح کرد. پس از آن رسانه‌های ایرانی و جهانی یکی پس از دیگری از متون نهایی‌شده سخن گفتند و نخست‌وزیر پاکستان نیز اظهار داشت: یک متن مورد توافق میان ایران و آمریکا حاصل شده است روز گذشته نیز عباس عراقچی در توییتی نوشت: «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد هیچ‌گاه تا این اندازه به نهایی شدن نزدیک نبوده است. تا زمان نهایی شدن آن، رسانه‌ها باید از ورود به گمانه‌زنی درباره محتوای آن خودداری کنند.» توییتی که ترامپ آن را در صفحه خود نیز منتشر کرد تا بازهم توییت های وزیر امور خارجه ما مایه آرامش جانی آمریکایی و مستند سخنان او باشد هر چند اصل بازنشر این توییت نشان داد تا چه اندازه نیازمند توافق و خروج از باتلاقی است که خود برای خود ساخته است.

با این حال فضای پیش‌آمده نشان می‌دهد طرف ایرانی بدون توجه به وضعیت و نیاز آمریکا به دنبال توافقی غیر قابل دفاع وبدون شفافیت حداقلی برای مردم است. مذاکره‌کنندگان ایرانی با کلی‌گویی از مزایای آن سخن می‌گویند و ترامپ نیز آن را پیروزی بزرگ و کادوی نجات دهنده او در ایام تولدش می داند و ادعا کرده روایت ایرانی‌ها با متن توافق فاصله دارد ادعایی که چند ساعت بعد با ادعای عذرخواهی خصوصی طرف ایرانی کامل شد.
این در حالی است که آگاهانی مانند حجت‌الاسلام نبویان به صراحت از آسیب‌های این توافق سخن گفته و آن را خسارت محض دانسته‌اند و انچه از متن توافق به صورت گمانه زنی ها بیرون آمده نیز این حقیقت که متن توافق نه تنها آمریکا را نجات خواهد داد که پیروزی ملت را هم به شکلی باور نکردنی تضعیف خواهد ساخت.آنچه تیم ایرانی مانند برجام هم از آن غفلت می کند و هم در ارائه به دیگران به آن استناد می کند تجربه ای است که نشان داده سرنوشت توافق‌ها نه در کلیات، بلکه در جزئیاتی رقم می‌خورد که می‌توانند توافق را به موفقیت یا شکست تبدیل کنند.
آنچه این ندیدن ها را تلخ تر می کند، شرایط منطقه و جهان است. ترامپ بارها خود را مشتاق و نیازمند توافق نشان داده و تهدیدهای او بیش از آنکه از موضع قدرت باشد، نشانه التماس برای رسیدن به توافق است؛ چرا که فهمیده در میدان هرگز حریف ایران نخواهد شد، امری که دیگر کشورها هم فهمیده‌اند. آمریکایی که زمانی همه برایش فرش قرمز پهن می‌کردند و چینی‌ها در سفرهای قبلی او را ارج می‌نهادند، در آخرین سفرشان پس از جنگ او را به گونه‌ای تحقیر کردند که توسط همه جهانیان مورد سوال قرار گرفت که آیا آمریکا همچنان ابرقدرت و نظام جهان است؟ ایران در این جنگ از دارایی‌هایی مانند هرمز یا تاثیرگذاری بر اقتصاد جهان بهره برد تا شکست نظامی دشمنی که به زدن تیرهای چراغ برق افول کرده را عیان سازد. جنگ تحمیلی سوم بازار انرژی را شکننده کرده تا کارشناسان غربی را وادار سازد که هشدار ‌دهند ادامه محدودیت‌ها در هرمز بزرگ‌ترین فاجعه اقتصادی ده های اخیر را رقم می‌زند؛ بحرانی که توافق با ایران را برای ترامپ به یک ضرورت و تمنای اقتصادی و راهبردی تبدیل کرده است. وضعیت آشفته صنعت کشتیرانی و نیاز کشتی‌ها به دریافت تضمین امنیت از ایران نیز مؤید همین تغییر موازنه قدرت است.
از سوی دیگر، اختلال در زنجیره تأمین و نگرانی اقتصادهای بزرگ نشان می‌دهد طرفی که باید برای توافق عجله کند، ایران نیست؛ بلکه آمریکا و شخص ترامپ است که برای عبور از بحران‌ها به آن چنگ می زند. بر همین اساس، خطای راهبردی آن است که ایران خود را نیازمند توافق تصور کند، بلکه در مقابل طرف ایرانی باید بداند که بهترین فرصت را دارد تا خواسته های خود را بر طرف غربی دیکته کند. اگر تا پیش از جنگ با اشتباه و کج فهمی برخی مسئولان و حطای محاسباتی که شهادت رهبر عزیز و مردم شریف مان منجر شد این ما بودیم که با بسته های بیشتر و عقب نشینی ها پیاپی به دنبال امتیاز دهی های هر مرحله بیشتر شونده به آمریکا بودیم این ایام نشان داد که ترامپ و آمریکا این بار امکان عقب نشینی های پیاپی را دارند وقتی طرف مقابل آشکارا از نیاز خود سخن می‌گوید و شواهد اقتصادی و سیاسی نیز به شدت آن را تأیید می‌کنند، منطقی نیست که ایران در موضع پذیرش خواسته‌های دیگران قرار گیرد.
اینکه به جای دیکته بر طرف غربی که با انتخابات میان‌دوره‌ای، لزوم آرامش میزبانی جام جهانی ، هژمونی برهم‌ریخته و بورس سقوط‌کرده نیازمند پایان مخاصمه است، او را با پیشنهادی فاتحانه راهی کنیم، ضربه زدن به دستاوردهای میدان و خون شهیدان است. امروز که فرصت تثبیت ایران و دیکته مواردی است که ترامپ در آن‌ها عقب‌نشینی داشته، از دست دادن آن با لبخندها غیرقابل قبول است. در حالی که رسانه‌ها از ضرورت فرار ترامپ از غرب آسیا برای حفظ خود سخن می‌گویند، عدم دیکته خواسته‌های ملت با تضمین‌های معتبر عینی، زیانی بزرگ‌تر از برجام وارد خواهد کرد. امروز نه زمان دیکته نوشتن دیپلمات‌های دیکته‌نویس، که زمان دیکته کردن است.