تغییرات اقلیمی در سالهای اخیر همواره با چهره تهدیدآمیز خشکسالی به اقتصاد ایران فشار آورده است، اما آمارهای فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۵ ورق را برگرداند. بارشهای بهاری امسال که در برخی مناطق رکورد چند دهه اخیر را شکست، فراتر از یک اتفاق جوی، تاثیرات ملموسی بر شاخصهای کلان اقتصادی بر جای گذاشته است. بررسیهای کارشناسی نشان میدهد که این بارشها با تقویت ذخایر استراتژیک و کاهش نیاز به واردات، بخشی از فشارهای ارزی را در یک سال مالی دشوار جبران خواهد کرد.
تراز مثبت گندم؛ صرفهجویی ۲ میلیارد دلاری
بخش کشاورزی بیشترین بهره را از توزیع مناسب زمانی بارشهای دو ماه گذشته برده است. بر اساس گزارشهای میدانی، وضعیت خوشهدهی در اراضی دیم و آبی مناطق غربی و جنوبی، تولید گندم را به مرز ۱۵ میلیون تن نزدیک کرده است.
این حجم از تولید به معنای عبور کامل از نیاز به واردات غلات در سال جاری است. در حالی که قیمتهای جهانی تحت تاثیر تنشهای بینالمللی با نوسان همراه است، خودکفایی ناشی از این بارشها مانع از خروج حدود ۲ میلیارد دلار ارز از کشور خواهد شد. این رقم میتواند تراز تجاری بخش کشاورزی را که همواره با ناترازی روبرو بوده، به سمت تعادل سوق دهد.
پایداری برق و جلوگیری از خسارات عدمالنفع
یکی از چالشهای تکرارشونده در بهار و تابستان ایران، محدودیت عرضه برق به دلیل کاهش تراز سدها بود. امسال اما، افزایش ۶۵ درصدی ورودی آب به مخازن سدها، نیروگاههای برقآبی را با حداکثر ظرفیت به مدار بازگردانده است.
برآوردهای فنی نشان میدهد که تولید نیروگاههای برقآبی در این دو ماه نسبت به سال قبل، رشدی ۴۰ درصدی داشته است. اهمیت این موضوع در «جلوگیری از عدمالنفع» است؛ یعنی صنایع فولاد و سیمان که در سالهای گذشته با قطع برق در این بازه زمانی با زیانهای میلیون دلاری روبرو میشدند، اکنون با ضریب اطمینان بالاتری به فعالیت خود ادامه میدهند. ارزش اقتصادی این پایداری شبکه در پیک مصرف، حدود ۱ میلیارد دلار برآورد میشود.
کاهش فشار بر بازار نهادههای دامی
بارشهای مستمر، پوشش گیاهی در مراتع طبیعی را به وضعیتی رسانده که در سالهای اخیر کمسابقه بوده است. این اتفاق یک سود غیرمستقیم اما بسیار بزرگ برای دامداران و دولت به همراه دارد.
به طور سنتی، ایران سالانه مقادیر زیادی جو و ذرت دامی برای تغذیه دستی دامها وارد میکند. بهبود وضعیت مراتع در بهار ۱۴۰۵ باعث شده است که بخش بزرگی از نیاز دامهای سبک از طریق چرای طبیعی تامین شود. کارشناسان معتقدند این موضوع نیاز به واردات نهادههای دامی را حداقل ۲ میلیون تن کاهش میدهد که به معنای صرفهجویی ارزی حدود ۸۰۰ میلیون دلاری است. این کاهش هزینه تولید، میتواند به عنوان یک ضربهگیر در برابر تورم قیمت پروتئین در ماههای آینده عمل کند.
چالش توزیع و مدیریت زیرساختی
با وجود این آمارهای امیدوارکننده، واقعگرایی حکم میکند که به نیمه خالی لیوان نیز توجه شود. گزارشهای اندیشکدههای آب نشان میدهد که توزیع بارشها نامتوازن بوده و مناطقی مانند تهران همچنان با کاهش ذخایر سدی نسبت به بلندمدت دست و پنجه نرم میکنند. از سوی دیگر، بهرهمندی از این «نعمت خدادادی» نیازمند زیرساختهای انبارداری و سیلوسازی مدرن است که در برخی مناطق همچنان با کمبود مواجه است.
مجموع سود و صرفهجویی حاصل از بارندگیهای دو ماه اخیر، عددی بین ۳.۵ تا ۴.۵ میلیارد دلار را نشان میدهد. این رقم، اگرچه تمامی مشکلات ساختاری اقتصاد ایران را حل نمیکند، اما در شرایط فعلی، تنفسی حیاتی به تراز ارزی کشور داده است. موفقیت واقعی زمانی حاصل میشود که این فرصت اقلیمی، به جای صرف شدن در هزینههای جاری، صرف نوسازی زیرساختهای فرسوده آبی و کشاورزی شود تا اثرات آن در سالهای کمباران نیز پایدار بماند.
برای نظر دادن درباره این مطلب و دیگر مطالب ثبت نام کنید یا اگر حساب دارید وارد شوید