مجسمه آزادی در نیویورک برای بسیاری از مردم جهان نماد آزادی و آرمانهای انسانی معرفی شده است. اما اگر تاریخ را کمی دقیقتر ورق بزنیم، زیر سایه همین مجسمه داستانهای دیگری هم دیده میشود؛ روایتهایی از جنگها، مداخلات و تصمیمهایی که در نقاط مختلف جهان پیامدهای سنگینی بر جا گذاشتهاند. بسیاری از این رخدادها هنوز هم در پژوهشهای تاریخی و گزارشهای بینالمللی مورد بحث هستند.
یکی از نخستین فصلهای تاریک تاریخ آمریکا به برخورد با بومیان این سرزمین بازمیگردد. گسترش سرزمینی دولت جدید آمریکا با کوچهای اجباری و جنگهای طولانی همراه بود. کوچ معروف «مسیر اشکها» (Trail of Tears) که هزاران نفر از بومیان آمریکا (Native Americans) را از سرزمینهایشان بیرون راند، هنوز یکی از تلخترین نمونههای نابودسازی جمعیتی در تاریخ این کشور به شمار میرود.
در جنگ جهانی دوم نیز تصمیمی گرفته شد که تا امروز بحثبرانگیز باقی مانده است: بمباران اتمی شهرهای هیروشیما و ناگازاکی، این حملهها باعث مرگ صدها هزار غیرنظامی شد و آغازگر عصر جدیدی از ترس هستهای در جهان بود. در همان دوران، بمباران گسترده شهرهای مختلف از جمله درسدن (Dresden Bombing) و توکیو (Tokyo Bombing) نیز نمونههایی از جنگ هوایی ویرانگر قرن بیستم بودند.
چند سال بعد، جنگ کره نیز حادثهای تلخ را در خود ثبت کرد: کشتار «نوگونری» (No Gun Ri) که در آن گروهی از غیرنظامیان کرهای کشته شدند. اما شاید یکی از مشهورترین جنگهای جنجالی آمریکا، جنگ ویتنام بود؛ جنگی که در آن رویدادهایی مانند کشتار «مای لای» (My Lai Massacre)، برنامه امنیتی «فونیکس» (Phoenix Program)، استفاده گسترده از مواد شیمیایی مانند «عامل نارنجی» (Agent Orange) و همچنین بمبارانهای گسترده در کامبوج و لائوس (Cambodia Bombings, Laos Bombings) ثبت شدند.
در داخل آمریکا نیز پروندههایی وجود داشته که بعدها انتقادهای زیادی را برانگیخت. از جمله آزمایش پزشکی توسکیگی (Tuskegee Experiment) که سالها روی بیماران سیاهپوست بدون درمان انجام شد، یا پروژه محرمانه کنترل ذهن موسوم به امکی-اولترا (MK‑Ultra). همچنین آزمایشهای هستهای در جزایر مارشال (Marshall Islands Nuclear Tests) باعث آسیبهای گسترده زیستمحیطی و انسانی شد.
در دوران جنگ سرد، نقش آمریکا در برخی تغییرات سیاسی در جهان نیز بسیار مورد بحث قرار گرفته است. کودتای ۱۳۳۲ در ایران (1953 Iran Coup – Operation Ajax)، کودتای گواتمالا در سال ۱۹۵۴ (1954 Guatemala Coup)، سرنوشت رهبر کنگو پاتریس لومومبا (Patrice Lumumba)، کودتای شیلی در سال ۱۹۷۳ (1973 Chile Coup) و مجموعه عملیاتهای امنیتی موسوم به «عملیات کندور» (Operation Condor) در آمریکای لاتین از جمله این موارد هستند. در همان سالها، بحرانهایی در کشورهایی مانند آرژانتین، برزیل، اندونزی در سال ۱۹۶۵ و رویدادهای خونین بنگلادش در سال ۱۹۷۱ نیز در چارچوب رقابتهای جنگ سرد تحلیل میشوند.
در دهههای بعد، مداخلات نظامی مستقیم نیز ادامه یافت. حمله به پاناما در سال ۱۹۸۹ (Panama Invasion 1989)، درگیری نظامی در سومالی (Somalia 1993)، و بمباران یوگسلاوی در سال ۱۹۹۹ (Yugoslavia Bombing 1999) از جمله عملیاتهایی بودند که واکنشهای جهانی گستردهای به همراه داشتند. در همان دوره، بمباران سفارت چین در بلگراد (Chinese Embassy Bombing) و حمله موشکی به کارخانه داروسازی الشفاء در سودان (Al‑Shifa Factory Strike) نیز جنجالهای زیادی ایجاد کرد. سرنگونی هواپیمای مسافربری ایرانایر در خلیج فارس (Iran Air Flight 655) نیز یکی از تلخترین حوادث آن سالها بود.
پس از حملات ۱۱ سپتامبر، جنگهای جدیدی آغاز شد. جنگ افغانستان و حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ با ادعای وجود سلاحهای کشتار جمعی (Weapons of Mass Destruction) شروع شد؛ ادعایی که بعدها هرگز اثبات نشد. در سالهای بعد، گزارشهایی درباره بدرفتاری با زندانیان در زندان ابوغریب (Abu Ghraib Prison Abuse)، بازداشتگاه گوانتانامو (Guantanamo Bay)، زندان بگرام (Bagram Detention Center) و شبکه زندانهای مخفی سیا (CIA Black Sites) منتشر شد.
همزمان، حملات پهپادی در کشورهای مختلف از جمله یمن، پاکستان و افغانستان نیز در گزارشهای حقوق بشری مورد انتقاد قرار گرفتند. در شمال آفریقا و خاورمیانه نیز نقش آمریکا در تحولات لیبی در سال ۲۰۱۱ (Libya Intervention 2011)، بحران سوریه (Syrian Civil War Involvement) و حمایت از ائتلاف در جنگ یمن (Yemen Civil War Support) همچنان موضوع بحثهای سیاسی است.
در کنار این رویدادهای نظامی، تحریمهای اقتصادی گسترده علیه کشورهایی مانند ایران، عراق، کوبا و ونزوئلا نیز بارها به عنوان ابزاری سیاسی مورد استفاده قرار گرفتهاند؛ تحریمهایی که بسیاری از گزارشها
برای نظر دادن درباره این مطلب و دیگر مطالب ثبت نام کنید یا اگر حساب دارید وارد شوید